Hội thảo nhằm xin ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý, các nghệ nhân, nghệ sĩ và doanh nghiệp công nghiệp văn hoá (CNVH) về liên kết vùng trong phát triển một số sản phẩm CNVH giữa Thủ đô Hà Nội và các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng; tiềm năng, thực trạng phát triển và giải pháp tăng cường liên kết vùng trong phát triển một số sản phẩm CNVH giữa Thủ đô Hà Nội và các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2030.

Quang cảnh Hội thảo

Chủ trì Hội thảo có GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương và TS. Lê Ngọc Anh, Thành ủy viên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội.

Tới tham dự Hội thảo có đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ, Ban Văn xã HĐND Thành phố; đại diện các sở: Văn hoá và Thể thao, Du lịch, Quy hoạch Kiến trúc, Công thương, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường; đại diện Chi cục Thuế số 1 và Viện Quy hoạch Xây dựng; đại diện Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch các tỉnh: Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình và đại diện UBND các quận, huyện, thị xã trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hội thảo còn có sự tham dự của đại diện các ban quản lý di tích, di sản và đơn vị biểu diễn nghệ thuật, các hiệp hội ngành nghề, chuyên gia, nhà khoa học của trung ương và Thành phố; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học,…

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Lê Ngọc Anh nhấn mạnh trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra sâu rộng, CNVH đã và đang trở thành một trụ cột mới của tăng trưởng kinh tế, góp phần khẳng định vị thế quốc gia trên trường quốc tế không chỉ bằng sức mạnh vật chất mà còn bằng bản sắc, tinh thần và sáng tạo.

Ở Việt Nam, quá trình thúc đẩy CNVH không chỉ là chiến lược phát triển ngành văn hóa, mà còn là định hướng mang tính quốc gia, nhằm khai thác tài nguyên văn hóa như một nguồn lực mới cho phát triển bền vững, giúp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng lòng tự hào dân tộc và tự tin trong hội nhập quốc tế; thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới, tạo nên những ý tưởng mới, độc đáo, làm phong phú thêm bức tranh văn hóa toàn cầu. Trong thế giới ngày nay, sức ảnh hưởng của một quốc gia không chỉ đến từ lợi thế quân sự và kinh tế, mà còn từ văn hóa đặc sắc và sức sống sáng tạo của cộng đồng.

TS. Lê Ngọc Anh, Thành uỷ viên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội phát biểu đề dẫn Hội thảo

Trước những điều kiện, tiềm năng ưu việt và sẵn có về văn hóa của thành phố ngàn năm văn hiến và vùng đồng bằng sông Hồng, Hà Nội đã chủ động thực hiện các hoạt động phát triển các ngành CNVH gắn với nhiều giải pháp, trong đó có việc thúc đẩy liên kết vùng để sáng tạo thành những sản phẩm CNVH độc đáo, có sức cạnh tranh cao, đem lại giá trị gia tăng cho các chủ thể về nhiều mặt, là một trong những động lực khơi nguồn sáng tạo trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa không chỉ của riêng Hà Nội mà còn của cả vùng đồng bằng sông Hồng, tạo ra sức mạnh cho nền kinh tế và hình ảnh về một Thủ đô của một quốc gia đang phát triển năng động, ngày càng khẳng định vị thế của mình trên thế giới.

Cơ sở lý luận, chính sách và tiềm năng liên kết vùng CNVH

PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã làm rõ hơn các quan điểm của Đảng về liên kết vùng và phát triển các ngành CNVH, về các khái niệm có liên quan cũng như đánh giá khái quát các tiềm năng về liên kết vùng trong phát triển sản phẩm CNVH của Hà Nội và vùng đồng bằng sông Hồng.

PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ trình bày tham luận tại Hội thảo

GS.TS Lê Hồng Lý, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đã phân tích và làm rõ hơn một số vấn đề về cơ sở lý luận đồng thời chỉ ra những thế mạnh của từng địa phương trong việc liên kết vùng phát triển sản phẩm CNVH của thủ đô Hà Nội và các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng.

GS.TS Lê Hồng Lý, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Bà Trần Thị Vân Anh, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh đến các chủ trương, chính sách của Hà Nội trong phát triển các sản phẩm CNVH dựa trên kinh nghiệm và góc nhìn của một cán bộ quản lý về văn hoá.

Hà Nội cần phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt trong xây dựng quy hoạch liên vùng

PGS.TS Trần Thị Ngọc Quyên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu sáng tạo nhận định, Hà Nội là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa của Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng. Do đó, đây sẽ là cơ sở để Thủ đô thể hiện vai trò điều phối vùng trong phát triển các nhóm sản phẩm giá trị của CNVH. Trong các hoạt động liên kết, Bà Quyên cho rằng, việc phát triển các sản phẩm quà tặng liên vùng tại Hà Nội có ý nghĩa quan trọng. Thực tế, sản phẩm quà tặng ngoài yếu tố lưu niệm còn là những sản phẩm luôn chứa đựng các giá trị văn hóa, tinh thần của địa phương nơi được tạo ra. Từ đó người mua có thể kết nối sâu sắc hơn với văn hóa bản địa và lưu giữ những giá trị độc đáo của điểm đến đó. Hiện nay, việc khai thác các sản phẩm OCOP như một sản phẩm quà tặng lưu niệm mang tính biểu tượng văn hóa, đáp ứng nhu cầu của du khách còn hạn chế. Đây là vấn đề cần phải khắc phục và nghiên cứu chuyên sâu trong thời gian tới.

PGS.TS Bùi Tất Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, Bộ KH&ĐT (nay là Bộ Tài chính) cho rằng vùng đồng bằng sông Hồng là khu vực có giàu điều kiện, tiềm năng để phát triển các sản phẩm CNVH, và Hà Nội chính là cái nôi của văn minh sông Hồng cùng với hệ thống di tích, di sản phong phú với số lượng nhiều nhất cả nước. Do đó, Hà Nội cần thể hiện rõ vai trò là đầu tầu dẫn dắt trong mô hình liên kết. Cần nỗ lực tìm kiếm mô hình, cơ chế hợp tác, nhất là khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp. PGS.TS Bùi Tất Thắng cũng khẳng định rằng, du lịch là hoạt động tạo cầu rất lớn cho CNVH phát triển.

PGS.TS Bùi Tất Thắng trình bày tham luận

Tuy nhiên, để phát triển hiệu quả các mô hình liên kết này, nhìn từ góc độ kinh tế, các địa phương cần phân loại các di sản, đánh giá kỹ các sản phẩm có thể liên kết, hợp tác đồng thời tiếp tục sáng tạo, làm mới nâng tầm các giá trị di sản, đáp ứng các điều kiện để được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Các địa phương có thể tổ chức du lịch liên tỉnh giữa Hà Nội và các địa phương trong vùng nhưng phải theo chuyên đề, chẳng hạn như tour về tín ngưỡng thờ Mẫu, tour về các di tích thờ các nữ anh hùng trong lịch sử các triểu đại phong kiến Việt Nam... Đồng thời, Hà Nội và các tỉnh trong vùng cần nghiên cứu cơ chế, chính sách thu hút, khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, thu hút nguồn lực tư nhân đầu tư cho phát triển văn hóa. Khi đó, phát triển văn hóa mới ngang tầm kinh tế.

Theo PGS.TS Đặng Hoài Giang, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Hà Nội là một trong những địa phương tiên phong trong phát triển CNVH. Để thúc đẩy liên kết giữa Hà Nội với các tỉnh đồng bằng sông Hồng, cần xây dựng các chuỗi sản phẩm du lịch văn hóa có quy mô vùng, gắn với các sản phẩm đặc trưng như tham quan, nghiên cứu di sản văn hóa, phố cổ, làng nghề, làng Việt cổ, ẩm thực... gắn với các giá trị văn minh sông Hồng. Hà Nội cần phối hợp với các tỉnh lân cận như Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình tổ chức các sự kiện nghệ thuật có quy mô và tầm cỡ quốc tế như concert "Anh trai vượt ngàn chông gai". Các sự kiện này là cơ hội quý giá để quảng bá du lịch cho Hà Nội và các tỉnh. Đồng thời thúc đẩy sự tăng trưởng của các dịch vụ như ẩm thực, thời trang, vận tải, khách sạn,...

GS. TS Phùng Hữu Phú phát biểu

Phát biểu kết luận Hội thảo, GS. TS Phùng Hữu Phú khẳng định liên kết vùng giữa Hà Nội và các tỉnh trong vùng là một định hướng chiến lược của các địa phương trong vùng nhằm phát huy các lợi thế, tiềm năng di sản văn hoá của các địa phương và cũng là lợi thế của cả vùng đồng bằng sông Hồng mà hiếm có một vùng nào trong cả nước có được. 

Để liên kết vùng thành công, cần xây dựng cơ chế liên kết chặt chẽ, hiệu quả, trong đó Hà Nội đóng vai trò chủ trì nhưng phải kêu gọi được sự tham gia tích cực, tự nguyện của các tỉnh, thành trong vùng. Phải nâng cao nhận thức và thống nhất chủ trương từ lãnh đạo cấp uỷ đến toàn hệ thống chính trị.

Cần chú trọng khâu quy hoạch và lựa chọn sản phẩm liên kết nhằm tạo ra những sản phẩm đặc sắc của vùng. Quy hoạch liên vùng phải chọn lựa được những sản phẩm đặc sắc nhất của các địa phương để tạo thành sản phẩm đặc sắc chung của vùng. Cần cân nhắc, bổ sung thêm những sản phẩm lĩnh vực ẩm thực vì đây là một trong những tiềm năng đặc sắc vượt trội của vùng.

Hà Nội cần phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt, chủ động quan tâm đến việc xây dựng quy hoạch liên vùng, tăng cường đầu tư vào hạ tầng, công nghệ hiện đại, phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao và tiếp tục bồi dưỡng tài nguyên văn hóa, đủ điều kiện để được công nhận thêm nhiều di sản thế giới. Cần phải tiếp tục hoàn thiện những cơ chế, chính sách để khơi thông nguồn lực, tạo ra sự hấp hẫn để thu hút sự vào cuộc của toàn dân, trong đó các chủ thể doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng. Tạo ra sự liên kết giữa doanh nghiệp với nhà văn hóa và đội ngũ văn nghệ sỹ, chú ý kích cầu, khơi thông và không ngừng mở rộng thị trường.

Đặc biệt, cần phải đặt việc liên kết vùng phát triển sản phẩm CNVH của vùng trong bối cảnh mới, bối cảnh kỷ nguyên vươn mình của đất nước, bối cảnh của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, của các chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, quan trọng hơn cả là thời điểm đang diễn ra cuộc cách mạng lớn về tổ chức bộ máy, là cơ hội lớn vì vậy nhiệm vụ cần phải tạo ra những không gian phát triển mới phù hợp, thích ứng với các chủ trương quan điểm của Đảng và Nhà nước.

Hội thảo là bước đi quan trọng trong việc cụ thể hóa Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển CNVH Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời là diễn đàn mở để các chủ thể cùng trao đổi, xây dựng các giải pháp hiệu quả, khả thi nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển văn hóa bền vững gắn với liên kết vùng trong thời kỳ mới.