Nhằm triển khai hiệu quả Luật Thủ đô năm 2026 ngay sau khi có hiệu lực, thành phố Hà Nội đang tích cực hoàn thiện tài liệu giới thiệu Luật và dự kiến ban hành trong thời gian tới. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa nền tảng trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần bảo đảm các cơ chế, chính sách mới của Luật được hiểu đúng, áp dụng thống nhất và phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 (trừ 02 nội dung có hiệu lực từ ngày 01/5/2026), đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về thể chế đối với sự phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới. Với nhiều quy định mang tính đột phá, Luật không chỉ kế thừa các cơ chế đặc thù trước đây mà còn bổ sung, mở rộng nhiều chính sách vượt trội, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong bối cảnh đó, việc ban hành tài liệu giới thiệu Luật là cần thiết để tạo sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị, đồng thời giúp cộng đồng doanh nghiệp và người dân dễ dàng tiếp cận, nắm bắt các chính sách mới.

Tài liệu giới thiệu Luật Thủ đô năm 2026 được xây dựng theo hướng hệ thống, toàn diện, bám sát các nội dung trọng tâm của Luật. Trước hết, tài liệu làm rõ cơ chế phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền Thành phố, thể hiện qua việc mở rộng thẩm quyền của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố trong nhiều lĩnh vực quan trọng. Việc tăng cường phân quyền không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc mà còn nâng cao tính chủ động, linh hoạt của chính quyền đô thị trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn quản lý.

Một điểm mới nổi bật được tài liệu phân tích kỹ là cơ chế cho phép Thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong trường hợp có nội dung khác hoặc chưa được quy định ở Trung ương. Đây là một cơ chế có ý nghĩa đặc biệt, giúp Hà Nội chủ động xử lý các vấn đề đặc thù của đô thị lớn, đồng thời khắc phục khoảng trống pháp lý trong những lĩnh vực mới hoặc phát sinh nhanh trong thực tiễn. Tuy nhiên, tài liệu cũng nhấn mạnh việc thực hiện cơ chế này phải đi kèm với các yêu cầu chặt chẽ về đánh giá tác động, tham vấn, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và hạn chế rủi ro trong quá trình áp dụng.

Trong lĩnh vực đầu tư, tài liệu dành dung lượng đáng kể để giới thiệu cơ chế đầu tư công khẩn cấp và lệnh xây dựng công trình khẩn cấp. Quy định này cho phép Thành phố rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và triển khai dự án đối với các tình huống cấp bách như xử lý ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường hoặc sự cố hạ tầng. Bên cạnh đó, tài liệu cũng làm rõ cơ chế xử lý đối với các dự án chậm triển khai trước thời điểm Luật có hiệu lực, theo đó Thành phố được áp dụng các biện pháp đặc biệt để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm, xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và xã hội.

Đối với lĩnh vực quản lý tài sản công và đất đai, tài liệu phân tích rõ các quy định trao quyền chủ động cho Thành phố trong việc quản lý, sử dụng và khai thác hiệu quả các nguồn lực. Thành phố có thể áp dụng nhiều hình thức khai thác tài sản công hiện đại như cho thuê, liên doanh, liên kết, nhượng quyền khai thác có thời hạn, qua đó thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân. Đồng thời, các chính sách về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng được thiết kế theo hướng linh hoạt hơn, bảo đảm phù hợp với thực tiễn nhưng vẫn giữ vững nguyên tắc công khai, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Tài liệu cũng làm rõ các chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi và hỗ trợ doanh nghiệp, trong đó đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nhà đầu tư chiến lược và khu vực kinh tế tư nhân. Các cơ chế ưu đãi được thiết kế theo hướng gắn với hiệu quả thực chất, như mức độ đóng góp cho ngân sách, tạo việc làm và thực hiện trách nhiệm xã hội. Đây là định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, tránh tình trạng ưu đãi dàn trải, thiếu hiệu quả.

Một nội dung mới đáng chú ý là quy định về phát triển các mô hình kinh tế mới, bao gồm kinh tế đêm, kinh tế số, kinh tế sáng tạo, kinh tế không gian tầm thấp và tầm cao, cũng như khu kinh tế tự do và khu thương mại tự do. Tài liệu giới thiệu sẽ làm rõ các khái niệm, phạm vi và định hướng phát triển các mô hình này, qua đó giúp các cơ quan, doanh nghiệp và người dân hiểu rõ hơn về tiềm năng và cơ hội phát triển trong giai đoạn tới.

Bên cạnh đó, các nội dung về liên kết vùng và bảo vệ môi trường vùng Thủ đô cũng được trình bày một cách hệ thống, nhấn mạnh vai trò điều phối của Hà Nội trong việc kết nối với các địa phương trong vùng. Việc tăng cường liên kết vùng được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết hiệu quả các vấn đề liên vùng như giao thông, ô nhiễm môi trường, quản lý tài nguyên và phát triển chuỗi cung ứng, qua đó nâng cao hiệu quả phát triển chung của toàn vùng.

Một điểm xuyên suốt trong tài liệu là yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực trong quá trình thực hiện các cơ chế đặc thù. Luật đã thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, cũng như Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp và sự tham gia giám sát của Nhân dân. Đây là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm các chính sách được triển khai đúng mục tiêu, hiệu quả và bền vững.

Hiện nay, thành phố Hà Nội đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện tài liệu theo hướng tinh gọn, dễ hiểu, dễ tiếp cận, đồng thời bảo đảm tính chính xác, thống nhất về thuật ngữ và nội dung. Một số khái niệm mới, mang tính chuyên môn cũng đang được bổ sung giải thích phù hợp để nâng cao tính phổ thông của tài liệu, giúp nhiều đối tượng có thể sử dụng hiệu quả.

Việc ban hành tài liệu giới thiệu Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ triển khai Luật mà còn là nền tảng quan trọng để các cơ chế, chính sách đặc thù của Thủ đô sớm đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại và hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.