Mạ tôi có thói quen nấu cơm bằng nồi gang đúc trên bếp lửa. Mạ bảo ăn cơm nấu bằng nồi cơm điện cứ nhạt thế nào. Nên dù có tặng mạ nồi cơm điện loại sang, mạ cũng để đó, khi nào con cháu về đông đủ, mạ mới đem nồi cơm điện ra nấu.

Mỗi lần nấu cơm, mạ đều cho thêm nước. Tiếng cơm vừa sôi lụp bụp, mạ giảm lửa, lấy giẻ nghiêng nồi, chắt nước cơm đục ngầu, sền sệt đó vào một cái bát. Rồi bắc lại cái nồi lêp bếp, dùng đũa bếp so cơm, giảm lửa thật nhỏ, rồi bê bát nước cơm lên chạn, cho một ít đường cát, một ít muối trắng sao cho vừa mặn vừa ngọt. Mạ đưa cho con gái tôi, cháu húp xong lại đòi tiếp, mạ bảo bữa sau ngoại nấu ngoại chắt nước nhiều hơn nữa. Con bé đứng đó, mắt cứ nhìn theo đôi bàn tay của ngoại, chiếc bát nằm gọn trong thau nó mới chịu đi chơi.

Thấy con bé đi, mạ tôi mắng yêu: “Cái tướng y chang mạ nó.” Rồi mạ kể chuyện “đời xưa”, rằng hồi tôi chào đời, thời ấy kinh tế khó khăn, nên mạ không có tiền mua sữa để sẵn trong nhà. Mới hơn tháng ở cữ, mạ đã đi buôn. Từ sáng sớm đến trưa mới về. Ở nhà, ngoại luôn cho tôi uống nước cơm trong khi chờ sữa mạ. Không biết có phải thứ nước beo béo, sền sệt ấy mà chị em tôi đứa nào cũng béo trắng, cứng cáp hẳn. Mạ kể, tôi biết đi khi mới hơn 10 tháng, hai em tôi cũng biết đi trước 1 tuổi. Mạ còn kể, ngày xưa mỗi lần tôi ốm, không chịu ăn cháo mà chỉ đòi uống nước cơm. Có lần vì chắt nước cho tôi nhiều quá, mà cả nhà phải ăn cơm dở. Ấy thế mà ai cũng vui, vì nói như ngoại của tôi : “Có tí hồ trong bụng, nó mới chịu ngủ yên.”

Ngày nay, việc nuôi con có phần đỡ vất vả, mọi thứ từ sữa, bột ăn dặm đều có bán sẵn. Phụ nữ sau sinh cũng được chăm sóc tốt hơn, họ có điều kiện, nghỉ ngơi, chăm sóc con đến 6 tháng sau sinh mới đi làm. Tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi cũng đã được cải thiện nhiều hơn. Nhưng mấy hôm rồi, báo đài đưa tin, nạn sữa giả, sữa hết “date” lại được dán lại “date”, tuồn về các vùng sâu, vùng xa, nghĩ mà thấy xót cho con trẻ. Chợt nhớ đến nồi cơm, nhớ tiếng sôi lụp bụp, nhớ bát nước cơm ngọt bùi của mạ…

Thùy Dương