Sẵn chuyện, cô bé nói lớp con hồi đó có đến mấy chục bà mẹ y chang nhau. Mẹ mô cũng đẹp đúng chuẩn. Mà đâu có riêng mẹ, văn kể về cô bạn thân cũng có chuẩn y chang như là mẹ rứa, cũng mái tóc mượt mà, cũng mắt sâu thăm thẳm và miệng cười chúm chím. Cô bé nói, hồi đó lớp con làm văn tả con vật mà em yêu thích. Đứa mô cũng kể về con mèo tam thể vì cô đã giảng bài mẫu trước đó rồi. Con cũng kể về con mèo đó, dù nhà con không khi mô có mèo. Đứa bạn bên cạnh thì khá hơn. Hắn tả con chó. Nhưng cuối cùng không hiểu nhìn bài kiểu chi mà thành ra con chó tam thể có hình dạng y chang con mèo - Cô bé nói và rộng miệng cười - Có hôm cô ra đề tả con gấu bông. Con viết là đó là con vật thân thiết nhất của con, mỗi khi ba mẹ vắng nhà là con lại trò chuyện với gấu đủ mọi chuyện như một người bạn tri kỷ. Chừ nghĩ lại thấy mình viết y như là tự kỷ rứa. Có lần tả về loài hoa mà em yêu thích, con viết “Trong đầm gì đẹp bằng sen, lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”. Câu thơ này chắc chắn là kể về một loài hoa và hoa mà em yêu thích là hoa hồng…”.  Tụi con cứ theo cách cô bày mà viết thôi. Đương nhiên sẽ lại là “Em sẽ cố gắng học thật giỏi để không phụ lòng ba mẹ”. Mà bài con toàn được điểm 9. Kỳ tích dễ sợ vì mọi thứ đâu có không liên quan với nhau…

Tôi nhìn kiểu cười không nhặt được miệng, thú thật là cũng thấy đỡ lo hơn đôi chút vì ít ra, bằng câu chuyện của mình, cô bé cũng đã tự mình nhận ra những điều phi lý và đã đến lúc không thể chấp nhận được. Lớn thêm một chút, cách học thay đổi và cơ bản là nhận thức cũng lớn theo nên những ngây ngô rặt văn mẫu chắc cũng được bỏ lại, cộng với một câu hỏi lửng lơ rằng, không biết tụi nhỏ sau con giờ làm bài văn kiểu chi…?

Thực ra thì câu chuyện của cô bé cũng mới chỉ là một phần của vấn đề. Là người ngoại đạo nên tôi cũng không rõ lắm phương pháp giảng dạy và cách truyền cảm hứng đến học trò từ phía nhà trường, song cứ có cảm giác là cảm hứng trong clũ trẻ bây giờ thường là các nhân vật trên phim Hàn, các món ăn cay nóng kiểu Hàn, Nhật cũng như các loại thức uống mang phong vị trào lưu khác như trà sữa Gongcha, Dingtea…hơn là thảo luận về những nhân vật lịch sử hay những hình tượng văn học, lịch sử... dù là nó có sẵn trong sách giáo khoa văn hay là từ một cuốn sách đọc thêm nào đó. Tất nhiên không phải tất cả.

Sau cuộc trò chuyện, lúc sau tôi lại thấy cô bé hý hoáy bên laptop. Đáp lại cái nhướng mắt như hỏi là câu trả lời nghe khá rõ ràng: “Con tìm bài soạn văn chút” - Phải tự mình viết ra mới gọi là soạn bài chứ?. “Thôi con tìm cho nhanh, kẻo rồi cô lại phê bình trước lớp là soạn không đúng thì lại tự kỷ lắm!”. 

Thốt nhiên tôi nghĩ, chắc mình cũng sẽ lại tự kỷ mất nếu cứ nghe, thấy và chấp nhận những điều này dài dài…

NGUYỄN HÀ CHI