Người có giọng nói và hơi văn của Huế. Người mà dù có đi đến phương trời nào thì khi trở lại quê nhà vẫn mãi mãi là một "cô bé dại khờ của Huế", như anh bạn tôi từng nói.

Hôm ấy thật chiều, tôi tìm đến căn nhà số 96 bên dòng sông Hương với một bó cúc vàng trên tay. Cửa khoá im ỉm, màu gỗ cũ làm tôi cay mắt dù tôi chưa từng có ký ức nào ở đây. Tôi hết đứng nhìn lại ngồi thật lâu dưới bậc thềm của căn nhà ấy. Tôi hình dung những sự trở về của người, khi bước qua cánh cửa này người sẽ chạm tay vào từng cái cột, thắp một nén hương, nói những lời gốc gác rau rốn, thở hơi thở quê nhà, viết những chữ thật buồn, tiếp người bạn thật xưa, ngủ những giấc thật tròn... Tôi ước bóng áo màu giáng châu ấy hiện ra trước mắt tôi ngay lúc ấy, cười hiền lành và nói "em đấy à, vào nhà đi em"...

Như một tình yêu càng dập càng nồng, Huế trong chữ nghĩa của người là một giấc mộng không bao giờ trở thành hiện thực. Giấc mộng về một mái tóc bạc nằm im dưới lớp đất nâu với ký ức về đóa hải đường đã mất, giấc mộng về "một ngày vui trên ngọn sầu đông" với mái tóc dài đen nhánh của người chị gái - mà tiếng gọi đêm đêm nơi căn nhà phố Hàng Đường của chị đã khiến người òa khóc, giấc mộng về một Huế của ngày xa xôi ấy - thiếu thốn thật, nghèo khó thật nhưng thơm mùi áo mạ, bất kể lúc nào cũng khiến người muốn sà vào như một con sẻ nhỏ đã ướt sũng vì dầm mưa. Nhưng cũng chính giấc mộng xa xôi mờ ảo ấy đã cho người một gương mặt, một tâm hồn, một sự câu thúc về những chuyến cuộc lên đường trở lại quê hương. Người đã viết về Huế bằng những con chữ hồn hậu nhất, gần gũi máu thịt nhất, để cùng lúc người nhận ra, con đường thực sự của văn chương là đi hun hút vào trái tim mình.

Ngồi ở bậc thềm, tôi hình dung đến bước chân của người. Từ tuổi đôi mươi rời xa quê nhà đến lúc lập nghiệp vững vàng ở nước Đức, vẫn hoàn nguyên một người phụ nữ cực kỳ kiêu hãnh và cô đơn. Và đằng sau nét cởi mở, hòa đồng với tất cả mọi người thì ở người vẫn là một sự kín đáo khó bề chạm đến. Sự kín đáo tinh tế ý nhị đó có lúc khiến tôi nghĩ đến một vẻ đẹp như đến từ ảo ảnh, tưởng rất gần mà hóa xa xôi, chỉ có thể nhìn ngắm mà không thể sỗ sàng tiếp lấy. Người phụ nữ có nụ cười hồn nhiên như trẻ nhỏ mùa xuân ấy vẫn luôn mới mẻ như một cuốn sách chưa nhiều người tìm đọc và ở tuổi 70 vẫn ngơ ngác sống đời riêng mình.

Đêm ấy gặp mộng. Tôi đang ngồi ở bờ sông thì có một người phụ nữ ở đâu bước tới, chạm tay vào mái tóc rối bù của tôi, nở nụ cười hiền từ và nói "Qua sông sẽ là đất liền, em nên tới đó". Tôi không biết nói sao, chỉ thấy tóc mình mềm nhũn, rụng lả tả bên bờ.

Người ấy hiện lên rất ngắn, tuồng như không một tiếng động nào nhưng đã kịp bện chặt vào tim tôi một khối huyết mạch, sẽ chảy mãi dần dà từ đây về sau.

Bữa ấy Huế mưa. Tôi đang trên đường ra phi trường để về lại nhà. Màu mưa của Huế, màu rêu phong cổ kính của Huế, bóng áo giáng châu kiều lệ ở Huế... tất cả cứ chập chờn trong tôi. Tôi thương Huế thật rồi. Tôi thương người thật rồi. Điều ấy chỉ còn biết nhìn lên trời xanh mà thú nhận.

NGUYÊN HƯƠNG