Trong căn phòng yên tĩnh ở tầng 3 khu chung cư Xuân Diệu, phường Trường An, TP. Huế, cụ Bạch Văn Quế tiếp chúng tôi với tinh thần minh mẫn. Dù sức khỏe yếu đi nhưng khi nhắc đến hào khí của những ngày tháng Tám lịch sử, giọng của cụ vẫn hào sảng: “73 năm rồi nhỉ”.
Nhân dân Thừa Thiên - Huế tham gia giành chính quyền và kéo vào cửa Thượng Tứ ngày 23/8/1945, ngày cách mạng thắng lợi tại Huế. Ảnh: tư liệu
“Không khí của những ngày tháng Tám năm 1945 ở Huế rạo rực lắm. Nhân dân phấn khởi vì tin thắng lợi từ phong trào đấu tranh giành chính quyền của ta ở Hà Nội, Hà Tĩnh bay về. Mọi người nô nức xuống đường, tạo nên một làn sóng uy hiếp bè lũ thống trị và những kẻ tay sai”, cụ Quế hào hứng.
Lệnh khởi nghĩa được ban ra, khí thế cách mạng của Nhân dân Thừa Thiên Huế càng dâng cao, biến cuộc mit-tinh của Chính phủ Trần Trọng Kim mừng việc Nhật trao trả quyền cai trị Nam Kỳ cho triều đình nhà Nguyễn ở sân vận động Huế thành cuộc biểu dương lực lượng, giành chính quyền về tay Nhân dân vào chiều ngày 23/8/1945. Và thời khắc vua Bảo Đại phải đọc “Chiếu thoái vị” và trao ấn kiếm cho đại diện Chính phủ lâm thời tại Huế ngày 30/8/1945 đã đi vào lịch sử. “Được sống trong những ngày tháng đó hạnh phúc lắm. Bao nhiêu năm làm kiếp nô lệ, giờ được trở thành người tự do. Những con người chân lấm tay bùn ngày nào, giờ có thể tự mình làm chủ vận mệnh dân tộc”, cụ Quế bồi hồi nhớ lại.
Sau ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 2/9/1945, tại Huế, Nhân dân tham gia vào nhiều công việc, trong đó củng cố chính quyền nhân dân là một việc làm cấp bách. Cụ Quế kể: “Tất cả rất dân chủ, mọi người đều muốn đem công sức và trí tuệ của mình để giúp nước, không tư hào, không vụ lợi, vận mệnh của mỗi người. Tôi tự hào cũng góp một phần công sức nhỏ bé cho đất nước trong thời khắc ấy”.
Ngày 15/9/1945, UBND Cách mạng lâm thời Thừa Thiên được thành lập do đồng chí Tôn Quang Phiệt làm Chủ tịch, phụ trách thêm mảng Ngoại giao; đồng chí Hoàng Anh làm Phó Chủ tịch kiêm Tuyên truyền và Tư pháp. Riêng cụ Bạch Văn Quế là Ủy viên phụ trách công tác Thanh niên.
Cụ Bạch Văn Quế (bên trái) chụp hình cùng nhà báo Dương Phước Thu
Thực tế, cách mạng đã rất tinh tường khi giao trọng trách ấy cho cụ Quế bởi kinh nghiệm mà cụ được trui rèn qua các phong trào Hướng đạo bồi dưỡng thanh niên. Sinh ra và lớn lên tại huyện Hưng Nguyên (tỉnh Nghệ An) - chiếc nôi cách mạng của cả nước - cụ Quế theo học và tốt nghiệp Trường cao đẳng tiểu học Vinh năm 1936. Với kiến thức và lòng yêu nước, cụ Bạch Văn Quế được cách mạng phân công các nhiệm vụ gắn liền với phong trào thanh niên, như biệt phái giúp Liên hội Hướng đạo Đông Dương phụ trách trại huấn luyện Hướng đạo Bạch Mã, đảm nhiệm công việc tại bộ phận Thanh niên sau ngày Nhật đảo chính Pháp 9/3/1945.
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, tôn chỉ của cụ Quế là luôn chấp hành mọi công việc mà Đảng giao phó và tận tụy phục vụ Nhân dân. Dù làm việc ở mặt trận Trị Thiên hay tham gia giảng dạy khóa I lục quân tại Trường võ bị Trần Quốc Tuấn ở Sơn Tây năm 1946; Ủy viên Dân chính của Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh Thừa Thiên do cụ Hoàng Anh làm Chủ tịch năm 1947, Bí thư Đoàn thanh niên Liên khu 4 (Thanh, Nghệ, Tĩnh, Bình, Trị, Thiên) hay huấn luyện tù binh Pháp những năm 1948 - 1952; Trưởng ty Giáo dục, Trưởng ban Khoa học Kỹ thuật tỉnh Hà Tĩnh hay Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An…, nhiệm vụ nào cụ Quế cũng làm tốt, thực sự là công bộc của Nhân dân. “Tin theo Đảng và hoàn thành mọi công việc được giao là niềm hạnh phúc nhất của cuộc đời tôi, có lẽ nhờ thế mà tôi sống thọ”, cụ Quế tâm đắc về quá trình hoạt động cách mạng.
Năm nay, cụ Bạch Văn Quế đã 101 tuổi đời với 72 tuổi Đảng. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, cụ được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý, nhưng với cụ, được phục vụ cách mạng, phục vụ Nhân dân là niềm vui hơn cả. Theo dõi tình hình xã hội, dù hiện tại có những đảng viên, cán bộ có biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa nhưng cụ tin tưởng với cuộc chiến chống tham nhũng mà Đảng ta đang làm sẽ giúp đội ngũ đảng viên trong sạch, đất nước tiến lên.
Ở tuổi xưa nay rất hiếm, người cán bộ cách mạng trung kiên từ ngày đầu đất nước độc lập vẫn duy trì được tinh thần minh mẫn. Chia sẻ bí quyết, cụ Quế cho biết, tập thể dục vừa sức và ăn uống khoa học là chìa khóa duy trì sức khỏe.
Bài, ảnh: Thành Nhân