Một người tên Tân kể với tôi về câu chuyện quê anh. Thủy Xuân (TP. Huế) là phường nhưng về cơ bản vẫn mang tính chất làng quê, ít nhất là trong mối quan hệ của bà con làng xóm, láng giềng. Đầu làng cuối xóm đều biết nhau. Cái tình làng nghĩa xóm còn thân thiết lắm.
Anh 59 tuổi, làm hơn mẫu ruộng. Nói là ruộng nhưng có cả ruộng lúa, cả ruộng rau các loại và một phần nữa là trồng sả trên đồi. Sáng cắt rau cho vợ chạy chợ. Chiều bứt sả để bỏ mối. Ngày không nhiều nhưng cũng được vài trăm ngàn đồng.
Tôi nói với anh, thu nhập như thế cũng tạm ổn, anh đi phụ hồ làm gì cho khổ. Công việc này nặng nhọc không phù hợp với người lớn tuổi.
- Chú nói rứa chớ người nông thôn nhiều phương việc lắm. Giỗ chạp, cưới hỏi, mừng nhà mới, thôi nôi... Ít thì mua quà, nhiều thì phong bì.
Tôi ngẫm nghĩ về những điều anh nói thấy đúng thực tế là vậy. Cách đây ít lâu tôi có dịp ngồi với một chủ tịch xã ở huyện Quảng Điền. Anh cũng “rên” tương tự như vậy. Cán bộ xã mà càng gần dân, càng được dân mến thì có việc gì bà con trong xã càng mời. Có tháng tiền lương không đủ đi cưới hỏi.
Có lẽ trong nhiều cái khác giữa người ở nông thôn và thành thị là chính sự khác nhau về tính chất trong mối quan hệ. Người thành thị thường mời nhau là trong mối quan hệ công việc hoặc làm ăn. Còn người nông thôn mời nhau thường là mối quan hệ theo tính chất “tình làng nghĩa xóm”. Ở đây là nói tính chất phổ biến chứ không phải là hoàn toàn như vậy.
Đến được với nhau vào những dịp nào đó là điều đáng quý. Điều đó cũng có cái hay, nhưng cái gì đã thái quá thì có khi làm con người trở nên mệt mỏi và là gánh nặng.
Không biết từ bao giờ tính chất lễ lượt ở cả thành thị và nông thôn trở nên “rình rang” như vậy? Một tiệc cưới bây giờ người ta dường như cố gắng mời cho được thật nhiều người. Điều này bây giờ trở nên phổ biến. Một nguồn lực tài chính rất lớn “chảy” vào những việc như vậy. Tất nhiên nó cũng kích thích một số ngành dịch vụ phát triển nhưng những tiêu tốn về tiền bạc như vậy có quá hay không? Có ý kiến cho rằng chuyện tình cảm, tình nghĩa thì làm sao so đo một cách rành mạch được. Nhưng theo quan sát, tôi thấy chưa hẳn vậy. Một tiệc cưới, chẳng hạn, vui tươi, ấm cúng, tình cảm và thậm chí là tổ chức sang trọng vẫn có ý nghĩa hơn nhiều so với một tiệc cưới mời cho đông người nhưng không khí không được ấm cúng tình cảm.
Niềm vui của tiệc cưới chính là niềm vui của tuổi trẻ. Tất nhiên nó cũng là niềm vui của những người làm cha làm mẹ. Nhưng có vui thế nào thì đôi bạn trẻ vẫn là nhân vật trung tâm, nhân vật được ưu tiên. Đằng này, đôi khi những bậc làm cha làm mẹ là “nhân vật trung tâm”. Bạn phần đông, nếu không muốn nói gần như tuyệt đối là những mối quan hệ của cha của mẹ.
Một khi những điều như thế này đã trở thành xu hướng, thành nếp, nghĩa là đã được số đông chấp nhận. Song tôi nghĩ rằng chúng ta cũng nên nhìn nhận lại vấn đề, có một cách thức nào đó để thay đổi, làm gọn nhẹ, ít tốn kém hơn. Như thế là sẽ có một nguồn lực “chảy” vào việc khác. Coi trọng tính bản chất, thực chất vấn đề bao giờ cũng có ý nghĩa hơn tính hình thức.
Cát Sơn