TS. Thái Kim Lan tại triển lãm

Triển lãm bộ sưu tập áo dài xưa của TS. Thái Kim Lan không chỉ hội đủ ba yếu tố nói trên mà đã tạo ra một không gian văn hóa từ bên ngoài phòng trưng bày. Tôi cảm nhận được điều đó ngay từ khi tác giả đang âm thầm chuẩn bị. Và dự báo của tôi đã không sai.

Ít thấy cuộc triển lãm nào mà trước giờ khai mạc không khí thật rộn ràng, và có cả sự náo nức của khá nhiều người. Đó là hiệu ứng văn hóa, sự đồng cảm, chia xẻ của khán giả. Bên trong là những bộ áo dài xưa “màu vàng lồng lộng chảy tràn lá xanh”; bên ngoài là những bộ áo dài nền nếp của các chị cùng thế hệ với tác giả, những bộ áo cách tân, áo dài hiện đại đủ sắc màu cuả các chị là công chức nhà nước.

Chiếc áo dài màu xanh của bà Viện trưởng Viện Văn hóa Đức tại Hà Nội được đón nhận một tràng pháo tay nồng nhiệt của khán giả.

Có thêm hai bộ đồng phục áo dài lụa trắng của các chị cựu nữ sinh Trường Đồng Khánh khi trình diễn văn nghệ, và áo dài trắng của các em nữ sinh trung học phổ thông đến từ lớp chuyên văn Trường ĐHKH Huế. Hôm sau, các em cũng rủ nhau trở lại phòng trưng bày trong một bộ đồng phục khác, bộ đồng phục hiện đại để mặc đến lớp trong những ngày thường.

Đặc biệt, có mấy bộ áo dài màu tím Huế tôi đã thấy ngoài sân trong buổi lễ khai mạc nhưng sáng hôm sau gặp lại ở trong phòng trưng bày thì mới biết là khách đến từ TP. Hồ Chí Minh. Chị Nguyễn Thị Thanh Thúy, Chủ tịch Hội Quán các bà mẹ, người Nam Bộ, một người rất nỗ lực khuyến khích chị em phụ nữ mặc áo dài. Người thứ hai là Đoàn Thị Liệp, cô giáo dạy văn suốt 30 năm lên lớp trong trang phục áo dài. Chiếc áo chị mặc in hình sông Hương với đề tài Ai đã đặt tên cho dòng sông.

Hôm khai mạc nhác thấy vài chị diện váy rất đẹp. Nhưng, hình như là họ đều sớm thấy được sự lạc lõng của mình trong bối cảnh ấy nên đã lặng lẽ đứng nép ở hàng phía sau cùng, hoặc nép sau những gốc cổ thụ trong khuôn viên nhà Bảo tàng Văn hóa Huế.

Đó là những ứng xử văn hóa của các đối tượng khán giả khi đến với một triển lãm văn hóa - nghệ thuật.

THANH TÙNG