Thứ Năm, 22/01/2015 12:47

Thuyền độc mộc - một cổ vật quý

Tại Bảo tàng Lịch sử tỉnh đang trưng bày một chiếc thuyền độc mộc có chiều dài là 9,4m, chu vi thân 1,44m, lòng thuyền rộng 0,4m, thành dày 5 - 6cm. Thuyền được một người dân khai thác cát sạn tình cờ phát hiện vào tháng 8/2008, tại thượng nguồn sông Hương, đoạn gần ngã ba Tuần. Theo nhận định bước đầu của các nhà nghiên cứu văn hóa Huế, chiếc thuyền độc mộc này được làm từ gỗ cây kiền kiền (có tên khoa học là Hopea pierrei Hance), một loại gỗ quý phổ biến ở Huế. Qua những vết rìu đục đẽo có thể thấy, thuyền được chế tác theo lối thủ công, có niên đại vào khoảng thời các chúa Nguyễn, cách ngày nay hơn 200 năm. Đây là một chiếc thuyền đặc biệt có giá trị.

Thuyền cổ được phát hiện kể trên có chiều dài lớn nhất trong số những chiếc thuyền độc mộc tìm thấy tại Việt Nam. Cũng theo nhận định ban đầu của các nhà nghiên cứu, có thể chủ nhân của chiếc thuyền độc mộc này là của cư dân thuộc nhóm Môn - Khơme, một bộ tộc thiểu số trong cộng đồng dân tộc Việt Nam từng sinh sống ở thượng nguồn sông Hương. Qua so sánh đối chiếu với chiếc ghe ngo của người Khơme ngày nay thấy thuyền độc mộc và ghe ngo có nhiều điểm tương đồng, nhất là về kiểu thức, hình dáng thon dài và đặc biệt, người Khơme cho rằng nguồn gốc của những chiếc ghe ngo ngày nay của họ cũng chính là từ thuyền độc mộc.

Thuyền đang được trưng bày và bảo quản tại Di Luân Đường của Bảo tàng Lịch sử tỉnh, là một cổ vật quý hiếm, thông qua hiện vật này, giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và đời sống của các cư dân cổ xưa từng sinh sống trên thượng nguồn sông Hương. Cùng với một số cổ vật giá trị khác, như trống đồng Đông Sơn phát hiện tại Phong Mỹ, bệ thờ Vân Trạch Hòa phát hiện tại Phong Thu đã được công nhận là bảo vật Quốc gia… thuyền độc mộc cũng góp phần làm đa dạng và phong phú hơn hệ thống trưng bày, được xem là một cổ vật quý, được trưng bày thường xuyên phục vụ du khách đến tham quan, nghiên cứu.

Mối lo ngại và khó khăn lớn nhất hiện nay là làm thế nào để giữ gìn, bảo quản một cổ vật quý như chiếc thuyền độc mộc này mà không bị thời gian làm tổn hại, trong khi công nghệ bảo quản hiện vật ở các Bảo tàng của chúng ta hiện nay còn mang tính thủ công, chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu. Đồng thời, cũng cần có không gian trưng bày phù hợp để phục vụ tham quan, phát huy tốt giá trị của các cổ vật. Bởi lẽ những cổ vật được chế tác từ chất liệu gỗ đa phần đã có thời gian tồn tại lâu đời, có niên đại hàng trăm năm, hơn nữa những hiện vật này từ lâu đắm chìm dưới lòng sông, thích ứng với môi trường nước. Do được trục vớt đưa lên trưng bày với khí hậu khắc nghiệt, nhiệt độ cao đã làm các thớ gỗ dần dần bong ra. Nếu không có giải pháp trưng bày, bảo quản phù hợp, có lẽ theo thời gian sẽ làm tổn hại, thậm chí sẽ làm hủy hoại những cổ vật quý này, rồi đây chúng ta biết tìm ở đâu?

Ngọc Kiêm

  Ý kiến bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM