Ảnh 1. Toàn cảnh trung tâm Thủ đô Hà Nội. Nguồn: Cổng Thông tin điện tử thành phố Hà Nội

Việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô năm 2026 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế cho Hà Nội với tư cách là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đầu não về văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ và giao lưu quốc tế của cả nước. Luật không chỉ tạo lập khuôn khổ pháp lý mới cho sự phát triển của Thủ đô trong giai đoạn tới mà còn mở ra nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và phát huy vai trò đầu tàu phát triển của Hà Nội trong vùng đồng bằng sông Hồng cũng như cả nước.

Để các quy định của Luật sớm đi vào thực tiễn, công tác xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành đang được thành phố Hà Nội triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt. Đây được xem là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi hiệu quả thực thi Luật Thủ đô phụ thuộc rất lớn vào tiến độ và chất lượng của hệ thống văn bản cụ thể hóa các cơ chế, chính sách được Luật giao cho thành phố quy định.

Theo báo cáo của Sở Tư pháp Hà Nội, tính đến ngày 01/6/2026, các sở, ban, ngành Thành phố đã triển khai xây dựng 64 nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao trong Luật Thủ đô. Trong số này, 61 hồ sơ đã được gửi lấy ý kiến góp ý, 56 hồ sơ đã được Sở Tư pháp tham gia góp ý và 59 hồ sơ đã được gửi đề nghị thẩm định. Kết quả trên cho thấy khối lượng công việc rất lớn đang được các cơ quan chuyên môn tập trung thực hiện trong thời gian ngắn nhằm bảo đảm tiến độ triển khai Luật.

Ảnh 2. Thành phố Hà Nội đẩy nhanh xây dựng các nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026.

Nguồn: Cổng Thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

Đến nay, có 27 hồ sơ được xác định đủ điều kiện thẩm định và 32 hồ sơ cần tiếp tục hoàn thiện theo quy định. Đối với các hồ sơ đủ điều kiện, Sở Tư pháp đã tổ chức thẩm định 25 nghị quyết và hoàn thành báo cáo thẩm định đối với 21 nghị quyết, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các báo cáo còn lại để bảo đảm tiến độ trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Sở Tư pháp cho biết việc thẩm định đã được thực hiện đúng thời hạn đối với toàn bộ hồ sơ bảo đảm điều kiện theo quy định hiện hành.

Nhìn từ cơ cấu các nghị quyết đang được xây dựng có thể thấy phạm vi điều chỉnh của Luật Thủ đô năm 2026 rất rộng, bao quát nhiều lĩnh vực then chốt của quá trình phát triển Thủ đô. Các nhóm chính sách tập trung vào tổ chức bộ máy, phân cấp quản lý, tài chính - ngân sách, quy hoạch và phát triển đô thị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế, văn hóa, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp sinh thái. Đây đều là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, chất lượng sống của người dân và hiệu quả quản trị đô thị của Hà Nội trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, nhiều cơ quan đã chủ động hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nghị quyết được giao. Lĩnh vực quy hoạch - kiến trúc đã hoàn thành toàn bộ các nghị quyết thuộc trách nhiệm tham mưu; Sở Tư pháp cũng hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nghị quyết của đơn vị. Các sở, ngành khác như Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Y tế, Giáo dục và Đào tạo đang tích cực hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy một số khó khăn, thách thức cần được quan tâm tháo gỡ. Theo Sở Tư pháp, nhiều hồ sơ chưa đủ điều kiện thẩm định do thiếu thành phần hồ sơ theo quy định hoặc chưa hoàn tất quy trình tham vấn các cơ quan nhà nước ở Trung ương. Một số trường hợp đã gửi lấy ý kiến nhưng chưa hết thời hạn tham vấn theo quy định hoặc chưa tổng hợp đầy đủ ý kiến để hoàn thiện hồ sơ. Điều này phản ánh tính chất phức tạp của công tác xây dựng chính sách khi phải bảo đảm đồng thời yêu cầu về tiến độ, chất lượng và tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản.

Từ góc độ quản trị phát triển, việc ban hành kịp thời các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Các cơ chế đặc thù về phân cấp, phân quyền nếu được cụ thể hóa đầy đủ sẽ tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, các chính sách mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ góp phần hình thành các động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô.

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện các nghị quyết trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội giải quyết hiệu quả các vấn đề đang đặt ra như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Đây cũng là tiền đề quan trọng để triển khai mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh và nâng cao chất lượng không gian sống của người dân.

Đối với lĩnh vực văn hóa, giáo dục và y tế, các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô mở ra cơ hội để thành phố huy động nguồn lực xã hội, nâng cao chất lượng dịch vụ công và phát huy vai trò trung tâm văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ hàng đầu của cả nước. Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, các chính sách này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường sức hấp dẫn của Hà Nội đối với các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Trong thời gian tới, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện các hồ sơ nghị quyết còn lại, thành phố cần tăng cường sự phối hợp giữa các sở, ngành; đẩy mạnh tham vấn chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa các văn bản triển khai với hệ thống pháp luật hiện hành. Chất lượng của các nghị quyết không chỉ quyết định hiệu quả thực thi Luật Thủ đô mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế của Hà Nội trong giai đoạn mới.

Có thể khẳng định rằng, việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng và ban hành các nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026 đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của thành phố Hà Nội. Kết quả đạt được thời gian qua cho thấy quyết tâm chính trị cao của các cơ quan thành phố trong việc nhanh chóng đưa các cơ chế, chính sách mới vào thực tiễn. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Luật Thủ đô phát huy hiệu quả, tạo động lực mới cho sự phát triển của Hà Nội với vai trò là trung tâm động lực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của cả nước.

Phòng Nghiên cứu Tổng hợp (Thực hiện)