Hội thảo có sự tham dự của các đồng chí: Phạm Đại Dương, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; Trương Việt Dũng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội; Vũ Xuân Hùng, Thành ủy viên, Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội; đại diện các cơ quan Trung ương và Thành phố; các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học và các doanh nhân.

Bối cảnh và yêu cầu phát triển

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Xuân Hùng, Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Hà Nội, nhấn mạnh Khu CNC Hòa Lạc là dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời là một trong các “cực sáng tạo” được xác định trong Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Khu CNC Hòa Lạc được thành lập năm 1998, do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, được chuyển giao về Hà Nội năm 2023. Đây là khu CNC đầu tiên của cả nước, với sứ mệnh và mục tiêu trở thành trung tâm nghiên cứu phát triển và ứng dụng công nghệ cao cấp quốc gia - đầu tàu thúc đẩy kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo của thủ đô và cả nước. Qua 27 năm hình thành phát triển, khu CNC Hòa Lạc đã thu hút hơn 109 dự án, với tổng vốn đăng ký khoảng 116 nghìn tỷ đồng, tương đương 5 tỷ USD. Nhiều tập đoàn lớn có mặt tại đây như: Viettel, FPT, Vingroup, VNPT, Nidec (Nhật Bản), Hanwha Aerospace (Hàn Quốc)… cùng các cơ sở nghiên cứu đào tạo lớn.

Khu CNC Hòa Lạc bước đầu có những bước tiến nhất định, song vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng, vẫn còn nhiều "nút thắt" kìm hãm sự phát triển:

Thứ nhất, thể chế vẫn chưa thực sự có được cơ chế vượt trội, đủ sức để giải quyết tất cả các vấn đề liên quan mà Khu CNC Hòa Lạc đang phải đối mặt.

Thứ hai, hạ tầng xã hội rất thiếu, hạ tầng kỹ thuật và kết nối thì chưa được thuận tiện. Hạ tầng khoa học công nghệ chỉ có một số doanh nghiệp lớn đầu tư, đến nay mới có khoảng 80 phòng thí nghiệm.

Thứ ba, về nhân lực chất lượng cao, hiện nay có khoảng 29.200 người làm việc và học tập tại khu. Và dự kiến theo kế hoạch đặt ra, đến năm 2030 có khoảng 99.000 người lưu trú thường xuyên và có khoảng 230.000 người làm việc và nghiên cứu học tập tại Khu CNC Hòa Lạc. Trưởng ban Ban Quản lý Khu công nghệ cao và Khu Công nghiệp thành phố Hà Nội cho biết "nhân lực làm việc công nghệ cao hiện nay chủ yếu là hợp đồng ngắn hạn. Thiếu nhân lực và đặc biệt là thiếu đội ngũ chuyên gia dẫn dắt và định hướng đổi mới hóa".

Thứ tư, nút thắt lớn nhất là làm sao hình thành được hệ sinh thái. "Quan trọng nhất là việc liên kết giữa trường, viện và doanh nghiệp, nhưng chưa tận dụng được sức mạnh lan tỏa và chưa hình thành được các phòng thí nghiệm và các khu triển khai thử nghiệm chuyên sâu tại đây", ông Vũ Xuân Hùng thẳng thắn nhìn nhận.

Ông Vũ Xuân Hùng - Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội

Về mô hình phát triển và kiến trúc hệ sinh thái

Ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch Tập đoàn BKAV cho rằng Hòa Lạc chỉ có thể tạo được bước đột phá nếu chuyển từ tư duy phát triển khu công nghiệp sang mô hình kiến tạo “hệ sinh thái đổi mới sáng tạo” theo chuẩn quốc tế. Theo ông, các khu công nghệ cao trên thế giới đều có một “kiến trúc sư trưởng” đóng vai trò dẫn dắt, kết nối các đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp lớn và quỹ đầu tư. Đây là điều Hòa Lạc còn thiếu.

Ông nhấn mạnh: “Để thu hút nhân tài công nghệ, Hòa Lạc phải là nơi hội tụ nghiên cứu - triển khai - thử nghiệm - thương mại hóa, thay vì chỉ thu hút doanh nghiệp sản xuất”.

Về hạ tầng số và viễn thông

Bà Dương Kiều Oanh, Trưởng Ban Chuyển đổi và Vận hành số Tổng Công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel, phân tích thách thức lớn nhất của Hòa Lạc hiện nay là hạ tầng số chưa thực sự đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp công nghệ cao.

Bà đề nghị Thành phố sớm triển khai: phủ sóng 5G toàn khu; đầu tư trung tâm dữ liệu, phòng lab mở cho R&D viễn thông; thiết lập cơ chế sandbox cho thử nghiệm công nghệ mới (AI, IoT, 6G); hoàn thiện quy hoạch vị trí trạm phát sóng, tuyến cáp ngầm theo tiêu chuẩn thế hệ mới. Theo bà, đây là nền tảng quan trọng để Hòa Lạc trở thành trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm 6G của cả nước trong giai đoạn 2030-2045.

Về hạ tầng xã hội và chất lượng sống

Bà Lê Minh Anh, Trưởng Ban Phát triển không gian sáng tạo, cho rằng để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao, Hòa Lạc phải đồng thời phát triển hạ tầng xã hội hiện đại, gồm: nhà ở, trường học quốc tế, dịch vụ y tế, trung tâm văn hóa - thể thao, không gian giải trí.

Theo bà, “người tài chỉ ở lại khi nơi họ sống có chất lượng dịch vụ tương xứng với môi trường làm việc”, do đó, đầu tư an sinh - xã hội phải song hành với phát triển công nghệ.

Về chiến lược viễn thông và chuyển đổi số Thủ đô

Ông Nguyễn Duy Nhân, Phó Giám đốc VNPT Hà Nội cho biết chiến lược viễn thông của Thủ đô giai đoạn 2030 xác định Hòa Lạc là trung tâm trí tuệ nhân tạo và nghiên cứu mạng 6G.

Để làm được điều này, cần hoàn thiện cơ chế đầu tư, rút gọn thủ tục phê duyệt hạ tầng kỹ thuật, đồng thời mở rộng hệ sinh thái hợp tác với doanh nghiệp và trường đại học.

Về chính sách nhân lực và ưu đãi đầu tư

Nhiều chuyên gia tại hội thảo đề xuất Hà Nội xem xét thí điểm chính sách ưu đãi thuế thu nhập cá nhân 50-100% cho nhân lực công nghệ cao; triển khai gói vay mua nhà ưu đãi cho nhân lực trẻ và ban hành khung tiêu chí thống nhất để xác định “nhân lực công nghệ cao”.

Một số ý kiến khác đề nghị Thành phố hỗ trợ xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ phát triển khoa học - công nghệ và thiết lập cơ chế đồng đầu tư (co-investment) nhằm thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu tại Hòa Lạc.

Kết luận hội thảo

Phát biểu bế mạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định Thành phố sẽ tiếp thu toàn diện các ý kiến, đặc biệt là các nhóm giải pháp liên quan đến hoàn thiện mô hình quản trị khu CNC; đầu tư hạ tầng kỹ thuật - hạ tầng xã hội đồng bộ; thu hút nhân lực chất lượng cao; mở rộng không gian sáng tạo; tăng cường liên kết giữa nhà nước - viện nghiên cứu - trường học - doanh nghiệp - quỹ đầu tư.

Ông nhấn mạnh: Hà Nội luôn coi Hòa Lạc là cực tăng trưởng chiến lược. Thành phố cam kết tạo môi trường thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp khoa học - công nghệ, đồng hành cùng cộng đồng chuyên gia để đưa Hòa Lạc trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo đẳng cấp quốc tế. Hà Nội dành nguồn lực mạnh mẽ và quyết tâm chính trị cao nhất để phát triển Khu CNC Hòa Lạc.

Quang cảnh hội thảo

Hội thảo khép lại với sự thống nhất cao về định hướng phát triển Hòa Lạc, thể hiện quyết tâm của các cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trong việc biến khu công nghệ cao này thành động lực quan trọng của kinh tế tri thức Thủ đô.

Trung tâm Thông tin - Đào tạo (Thực hiện)