Nhằm tiếp tục chuỗi Hội thảo phục vụ công tác tổ chức lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, sáng ngày 24/02/2026, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội tổ chức Hội thảo “Các định hướng và giải pháp phát triển văn hóa Thủ đô”. Tham dự hội thảo có GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam; PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội; PGS. TS. Phạm Thị Thu Hương, Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội; PGS.TS Phạm Thị Lan Oanh,  Phó Viện trưởng Viện Văn hoá Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam; TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa - Xã hội (Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam); Bà Nguyễn Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao cùng các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các Sở, ngành Thành phố Hà Nội...

TS. Lê Ngọc Anh, Thành ủy viên, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Lê Ngọc Anh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của phát triển văn hóa Thủ đô đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội giai đoạn này. Vấn đề đặt ra không chỉ là quy hoạch không gian, hạ tầng hay kinh tế, mà còn là định vị rõ vai trò của văn hóa trong cấu trúc phát triển chung của Thủ đô. Chính vì vậy, việc tổ chức Hội thảo nhằm thảo luận, định hướng các giải pháp phát triển văn hóa Thủ đô có ý nghĩa thiết thực, góp phần cung cấp luận cứ khoa học để tích hợp lĩnh vực văn hóa vào Quy hoạch tổng thể một cách đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn. Hội thảo tập trung trao đổi, thảo luận các nội dung về quan điểm, mục tiêu, phương hướng và một số nhiệm vụ trọng tâm phát triển văn hóa Thủ đô đến năm 2035 và giai đoạn tiếp theo. Một số ý kiến trao đổi tại Hội thảo:

- GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, cho rằng, trong bối cảnh mới, cần làm rõ hơn nội hàm “văn minh” yếu tố được nhấn mạnh trong các văn kiện gần đây như một chuẩn mực phát triển của Hà Nội trong tầm nhìn 100 năm. Tầm nhìn này đòi hỏi hệ thống chỉ tiêu phát triển văn hóa - kinh tế phải được lượng hóa rõ ràng, đặc biệt là các chỉ tiêu liên quan đến công nghiệp văn hóa. Đồng thời, cần nhấn mạnh vai trò của trục cảnh quan sông Hồng như một trục sinh thái - lịch sử - văn hóa tâm linh cấp quốc gia. Việc phát triển khu vực ven sông cần gắn với bảo tồn di sản và không gian văn hóa truyền thống, tránh làm đứt gãy các giá trị lịch sử.

GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam

- PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ cho rằng chỉ nên tập trung 4-5 quan điểm chỉ đạo: (1) Đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về văn hóa; xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực then chốt, trụ cột phát triển và hệ điều tiết bảo đảm tăng trưởng nhanh, bền vững. (2) Phát triển văn hóa gắn với phát triển con người trên cơ sở hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. (3) Chuyển từ “quản lý” sang “quản trị” văn hóa, phát huy vai trò toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. (4) Xây dựng bản sắc Hà Nội trong hội nhập quốc tế, nhấn mạnh các giá trị nhân văn - bản sắc - sáng tạo.

PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ, Nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội; Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội 

- PGS. TS. Phạm Thị Thu Hương, cần làm rõ nội hàm “tầm nhìn 100 năm” trong quy hoạch phát triển văn hóa Hà Nội: mốc tính đến năm 2065 hay 2125, trong khi các chương trình hành động hiện nay chủ yếu xác định đến năm 2045. Hà Nội cũng lưu ý cần rà soát những hoạt động đã triển khai hoặc đã dừng để đánh giá hiệu quả thực tiễn, bảo đảm quy hoạch không lặp lại hoặc thiếu tính kế thừa. Đặc biệt, cần chú trọng giáo dục nghệ thuật và đào tạo nhân lực, phát huy lợi thế hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn, cũng như vị thế Hà Nội trong mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu”.

- PGS.TS. Phạm Thị Lan Oanh, đề xuất thể chế hóa cơ chế đánh giá tác động di sản đối với mọi dự án phát triển; xác lập hành lang cảnh quan bất khả xâm phạm; đồng thời thành lập Hội đồng Di sản Văn hóa Thủ đô để giám sát xuyên suốt quá trình triển khai quy hoạch. Theo bà, quy hoạch 100 năm phải là “bản đồ của ký ức và trách nhiệm”.

- GS.TS. Lê Hồng Lý, đề nghị trong định hướng phát triển văn hóa Hà Nội cần đặc biệt nhấn mạnh các giá trị đặc sắc mang tính biểu tượng, tiêu biểu là hệ thống “tứ trấn” - cấu trúc tâm linh - lịch sử quan trọng góp phần định hình bản sắc Thăng Long - Hà Nội. Về công nghiệp văn hóa, Hà Nội cần lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế nổi trội để đầu tư trọng điểm như ẩm thực, làng nghề, nghệ thuật biểu diễn dân gian; đồng thời tăng cường hợp tác với cơ quan Trung ương, địa phương và đối tác quốc tế ở các lĩnh vực còn hạn chế. Bên cạnh đó, xu hướng khai thác không gian công cộng (vườn hoa, công viên, quảng trường) cho hoạt động trình diễn văn hóa cần được quy hoạch bài bản, nhằm hình thành đời sống văn hóa đô thị năng động, nâng cao chất lượng hưởng thụ của người dân.

- TS. Nguyễn Viết Chức, lưu ý cần có tư duy tích hợp và liên kết ngành trong xây dựng nội dung quy hoạch về văn hóa. Về quan điểm phát triển văn hóa cần tích hợp các quan điểm chỉ đạo, chỉ tiêu tại Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07//01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam như: đặt con người lên hàng đầu; văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực, của đời sống con người; phát triển đi đôi với bảo tồn; hoạt động văn hóa vừa có tính truyền thống, vừa có tính hiện đại.

- KTS. Đoàn Kỳ Thanh, cũng nhấn mạnh cần coi phát triển công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những định hướng trọng tâm, theo đó cần hình thành hệ sinh thái đồng bộ về thể chế, không gian, quỹ đất, nhân lực, tài chính và thị trường. Các khu phát triển thương mại văn hóa (phố đi bộ, không gian sáng tạo cộng đồng) cần được xác định chỉ tiêu cụ thể trong phụ lục quy hoạch.

- Bà Nguyễn Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao, thành phố đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP vào năm 2030. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, quy hoạch phải dành quỹ đất cho bảo tàng, phim trường, trung tâm biểu diễn; đồng thời điều chỉnh phân bố hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao vốn đang mất cân đối giữa các địa bàn.

Đ/c Nguyễn Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến thống nhất cần đặt con người ở vị trí trung tâm của phát triển, xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh như một chuẩn mực xã hội; đồng thời nghiên cứu xây dựng bộ chỉ số phát triển văn hóa và sức mạnh mềm của Thủ đô. Các đề xuất về giáo dục Hà Nội học, đào tạo nhân lực văn hóa và tăng cường liên kết vùng cũng được đặt ra như những định hướng dài hạn.

Phát biểu kết luận Hội thảo, thay mặt ban tổ chức, TS. Lê Ngọc Anh, Thành ủy viên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp của các chuyên gia và các sở ngành tại Hội thảo. Viện sẽ tổng hợp các ý kiến và hoàn thiện nội dung phát triển văn hóa trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm để báo cáo UBND Thành phố”./.

Thực hiện: Phòng Nghiên cứu văn hóa - xã hội