Con đường về cầu ngói Thanh Toàn chạy giữa hai bên là đồng lúa vừa mới gặt xong, người ta đang cày đất cho vụ mới. Nhưng phía con đường từ làng Thanh Thủy Chánh nối vào Thủy Dương thì lúa chín vẫn đang đứng chờ và máy gặt rộn ràng giữa cánh đồng vàng kéo dài đến tận Đồng Di - Phú Hồ. Mùi lúa mới, mùi rơm rạ, mùi bùn non dâng lên ngập tràn không gian. Ôi cái mùi đồng quê vào mùa, mùi của no ấm, mùi của hạnh phúc. Cái mùi đã quen thuộc với tôi suốt những năm tháng ấu thơ lội bùn cắt lúa, tát cá gàu vảy, có còn trong máu thịt nữa không kể từ khi tôi rời làng lên phố? Tôi hít căng lồng ngực hương thơm đồng quê và nhận ra thứ gì đó mình bị thiếu trong người chính là thứ này đây.

Nhưng mà suốt mấy mươi năm qua có bao giờ mình ngừng nghĩ về làng quê đâu, và dường như dăm ba hôm lại nghĩ về làng, cứ nhắm mắt là đồng lúa, bờ sông, đường làng, ngọn núi... lại hiện ra như thể đã cài đặt sẵn. Thấy cái gì trên mạng có chữ “làng” là mở đọc ngay. Lướt mạng thấy hình ảnh con sông, cánh đồng, đàn vịt, lũ trẻ trâu... là dừng lại ngắm cái đã. Ngồi với bạn bè cứ hễ nhắc đến làng quê là nói say sưa và tự tin như người từng trãi. Về làng thấy lũy tre mất đi là tiếc ngẩn ngơ, nhìn bê tông dày đặc lên là thêm một lần mất mát, nghe kể chuyện trai làng say sưa phá phách là thấy buồn day dứt, thấy làng quê đang ô nhiễm từng ngày vì rác vứt đầy bờ sông, tràn ra cả cánh đồng là cảm thấy như mình đang hít vào đầy lá phổi cái mùi hôi thối của những đống rác... Làng quê đã ở trong đầu, trong tim của mình từ lâu vậy rồi mà sao lại cứ thấy thiếu?

Hóa ra không phải vậy. Hóa ra ta đã nhầm!

Ta đã rời rất xa làng quê từ lâu mà không biết. Làng giờ chỉ còn là ý nghĩ xơ cứng trong đầu và hiển thị qua những con chữ khô khan trêm màn hình máy tính mà thôi. Mọi thao thức về làng quê chỉ thật sự có ý nghĩa khi ta thực hành nó, phải thực hành bằng việc làm cụ thể, như chiều nay ta chạy ra cánh đồng Thanh Thủy Chánh, và hít sâu vào lồng ngực cái mùi đồng quê mộc mạc, ngồi xuống chuyện trò với bà con nông dân rồi ngửa cổ nốc một chén nước chè xanh đậm đà vị chát. Ta đã bước xuống ruộng, vuốt ve những chẹn lúa vàng óng, rồi nhận lại rất thật cái cảm giác xót xáy do những chiếc lá lúa cứa vào lòng bàn tay. Và hiểu vì sao người ta nói “bông lúa chín là bông lúa cúi đầu”. Bông lúa cúi đầu không nhiều lời lẽ ấy chính là người nông dân nơi làng quê muôn thuở...

Tôi đã hiểu ra, thứ mình thiếu và không thể thiếu. Ấy chính là dưỡng chất đồng quê!

MINH DÂN