Những câu chuyện xa hơn về tấm lòng hào hiệp trong văn hóa mà cho đến nay vẫn làm xúc động lòng người, đó là sự trọn vẹn của nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị và Họa sư Lê Bá Đảng khi đã dành toàn bộ những tác phẩm của cả cuộc đời mình tặng cho Huế.
Đó cũng là câu chuyện về những kỷ vật, những cổ vật được nhiều người hiến tặng cho Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế mà không cần một điều kiện đi kèm nào.
Tấm lòng hào hiệp về văn hóa không chỉ là câu chuyện cho đi mà còn là sự kết nối để lan tỏa văn hóa - nghệ thuật. Cách đây 15 năm, khi mà sự giao lưu về văn hóa của Việt Nam và thế giới chưa rộng rãi như bây giờ, Tiến sĩ Thái Kim Lan đã tài trợ toàn bộ kinh phí để mời 15 nghệ sĩ Tuồng sang Đức biểu diễn vở “Đông Lộ Địch” do nhà thơ Ưng Bình Thúc Giạ Thị phóng tác từ kịch bản Le Cid của Cornelle ( Pháp). Rồi trong dịp tết Ất Mùi 2015, Tiến sĩ Thái Kim Lan đã mời Đoàn nghệ thuật dân gian Việt Nam - khi đi biểu diễn tại Pháp - ghé qua nhà mình ở Munich (Đức) biểu diễn và giới thiệu về hát Xẩm và Bài chòi cho bạn bè người Đức và Việt kiều Đức thưởng thức. Lần đầu tiên hát Xẩm, hô Bài chòi xuất hiện ở một thành phố lớn phía tây nước Đức và, đêm diễn cứ kéo dài như không muốn dứt.
Còn có những tấm lòng với văn hóa thật đáng khâm phục như chuyện của cố nhà thơ Nhất Lâm. Lúc sinh thời, tuy phải sống với bệnh tật, tiền không có nhưng ông vận động in thơ cho nhiều bạn thơ nghèo đã mất, để “lưu lại với đời hình ảnh của họ”.
Và câu chuyện sau đây tuy là sự mến mộ cá nhân nhưng cũng cho thấy tấm lòng hào hiệp trong văn hóa đơn giản chỉ là hành động theo con tim, hoàn toàn là sự thôi thúc của tình thương mến, đó là việc họa sĩ Phan Hải Bằng trao tặng nhà nghiên cứu Mai Khắc Ứng một bộ 20 bức tranh Trúc chỉ khổ lớn về 20 thắng cảnh đất thần kinh tạo hình theo thơ Thiệu Trị. Nhà nghiên cứu Mai Khắc Ứng chỉ biết nói rằng “Thật sự tôi quá bất ngờ. Tôi vô cùng hạnh phúc đón nhận món quà này và không thể nào lý giải nổi tại sao anh ấy lại hào hiệp như thế”.
Những tấm lòng hào hiệp ấy nhắc chúng ta nhìn lại mình, rằng ai cũng có thể sống hào hiệp và quan trọng hơn, nhắc chúng ta tin vào những điều tốt đẹp luôn hiện hữu trong cuộc đời này. Và với đời sống văn hóa - nghệ thuật, chính sự rộng rãi như thế là một nguồn sức mạnh để văn hóa - nghệ thuật, về một khía cạnh nào đó, vẫn đi tiếp về phía trước, vẫn là sự dẫn dắt con người hướng đến với chân, thiện, mỹ.
Có hàng ngàn tấm lòng hào hiệp với cộng đồng, tạo nên những hiệu quả tức thời. Nhưng hào hiệp trong văn hóa - nghệ thuật, đó là sự nuôi dưỡng một cách thầm lặng, những hiệu quả mang lại cho xã hội có một giá trị lớn lao khó có thể đong đếm, vì nó không được tính bằng năm, bằng tháng mà là bằng những tiếp nối của cuộc đời.
XUÂN AN