Chủ Nhật, 25/03/2012 04:23

Bất ngờ với Truồi

Lần đầu tiên tôi nghe nhắc đến Truồi là từ mạ tôi. Buôn bán lẹc xẹc, mạ thường hay lên về chợ Truồi. Tôi tò mò, mạ bảo từ nhà mình (ở làng Dạ Lê) về chợ Phù Lương, qua chợ Phù Bài và lại qua luôn Nong là tới chợ Truồi, nằm nơi sông Truồi, sát chiếc cầu Truồi. Rồi mạ ngân nga: “Núi Truồi ai đắp mà cao…”. Ở tuổi lên năm, tôi nghe và mường tượng. Ờ hí, cũng có nhiều địa danh ở Huế được dùng phổ biến trong cuộc sống nhưng phong phú và đa dạng thì Truồi vẫn là nhất. Ví như, cùng nằm trên con lộ 1A, cách không xa chợ Truồi còn có cầu Truồi, ga Truồi và cả cái đồn Truồi nữa (của Pháp rồi sau đó là của Mỹ), chứng tích còn lại của chiến tranh. Rồi nữa, đã đi vào tâm hồn bao thế hệ là chè Truồi, dâu Truồi… những thứ đặc sản còn lại của một thời đã qua.

Tôi thích con sông Truồi. So với dòng Hương hay sông Bồ, sông Truồi thật nhỏ. Bắt nguồn từ dãy núi Bạch Mã - Hải Vân, nơi có độ cao tuyệt đối 820 mét, sông Truồi có chiều dài dòng chính chưa tới 25 km, chảy ra nhiều xóm thôn và đổ ra biển ở cửa Tư Hiền. Hữu ngạn và tả ngạn sông Truồi là xã Lộc Điền và Lộc An, đó là vùng đất của “địa linh nhân kiệt”. Nguyên chủ tịch nước Lê Đức Anh quê ở đây, rồi nữa là những bậc tiền bối cách mạng một thời nổi tiếng, như Lê Bá Dị, Hoàng Đức Trạch, Đoàn Trọng Tuyến, Tống Hoàng Nguyên… Cứ mỗi lần về Truồi, tôi lại nhớ đến bài thơ “Mồ anh hoa nở” của cố nhà thơ Thanh Hải gắn liền với cái chết của một người con xứ Truồi là Trần Ấm.

Tháng 3-1956, Bí thư Xã ủy Lộc Điền là Trần Ấn bám trụ chỉ đạo phong trào cách mạng ở thôn Lương Điền Thượng bị giặc Pháp bắt. Tra tấn và cực hình không xong, địch đưa đồng chí lên ngã ba La Sơn. Chúng cho nhân dân tập trung tại đó, bắt đồng chí Trần Ấm chọn một trong hai con đường, một là nhảy vào lửa, hai là xé cờ Đảng. Đồng chí Trần Ấm đã chấp nhận nhảy vào bếp lửa. Chúng kéo đồng chí ra khỏi bếp lửa, tối hôm sau đưa đi thủ tiêu. Cả xã Lộc Điền và nhân dân huyện Phú Lộc thắp hương tưởng nhớ. Đã đi vào lòng người bao thế hệ là những câu thơ như có lửa: “Mộ anh trên đồi cao/ Bông hồng nở và nở/ Hương thơm bay và bay/ Lũ chúng nó qua đây /Mắt diều không dám ngó”(Thanh Hải, Mồ anh hoa nở).

Chuyện rằng, từ xa xưa người dân quê sống ở núi Ấn Lãnh dọc hai triền sông Hưng Bình đều gọi làng Nam Phổ Cần là làng Truồi. Thế rồi từ cái làng Truồi “gốc” ấy mà không biết bao giờ đã “Truồi hóa” núi Ấn Lãnh và sông Hưng Bình thành núi Truồi và sông Truồi và cả vùng đất rộng lớn xung quanh con sông Truồi kia thành địa danh xứ Truồi. Có người bảo rằng, thuở xa xưa ấy, những vùng đất được gọi là “xứ”. Nghe cũng có lý, thế nhưng lý giải sao đây khi ngay như ở Thừa Thiên Huế có bao nhiêu vùng đất tiếng tăm, vậy mà bên cạnh cái tên “xứ Huế” hình như chỉ có riêng một “xứ Truồi” có dân cư đông đúc, sản vật trù phú, phong tục tập quán, hội hè sôi động…

Còn nữa, xem ra người đời vẫn chưa muốn dừng lại với tên gọi Truồi. Trong kháng chiến chống Pháp, ở thượng nguồn sông Truồi, ở nơi động Truồi, đã hình thành nên một vùng chiến khu đánh Pháp và kéo dài sang cả những năm tháng chống Mỹ có chung tên gọi là “chiến khu Truồi”, được xem là nơi địa thế tốt, giao thông không quá cách trở, có lợi thế cả về công và thủ. Tôi nghe kể, kẻ thù sợ chiến khu này lắm, vì đó là nơi có đi mà chẳng có về với đội quân xâm lược. Miền Nam giải phóng, đất nước hòa bình và thống nhất, lo cho chuyện quốc kế dân sinh, dòng sông Truồi nơi thượng lưu đã được ngăn lại để hình thành nên hồ Truồi gắn với đập Truồi sẻ chia nguồn nước tưới cho cả nửa tỉnh Thừa Thiên Huế.

Tôi đã nhiều lần lên hồ Truồi, nơi có thiền viện Trúc Lâm- Bạch Mã mới được xây dựng. Lắng mình trước cảnh thanh tịnh chốn thiền môn, tôi bất chợt nghĩ tới cái tên gọi “Truồi” cho ngôi chùa lớn này. Thì ra có kẻ cũng đã nhắc nhiều đến “chùa giữa hồ Truồi” hay gọi thẳng “chùa Truồi” như một cách gọi dễ tìm và dễ nhớ về thiền viện Trúc Lâm - Bạch Mã, điểm đến không thể bỏ qua của khách du lịch khi đến Huế. Nó được xem là hành trình viếng thăm thiền viện Trúc Lâm - Bạch Mã, ngắm cảnh hồ Truồi, thư giãn suối Truồi, một vùng sóng nước mênh mang… Cái tên gọi “Truồi” gắn với xứ Truồi xem ra vẫn chưa dừng lại mà đang tiếp tục với những bất ngờ mới.

Đan Duy
  Ý kiến bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Luật Thủ đô năm 2026 nâng chất lượng trường học từ điều kiện học tập của học sinh
Luật Thủ đô năm 2026: nâng chất lượng trường học từ điều kiện học tập của học sinh

Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở để Hà Nội chủ động quy định cơ chế phát triển các mô hình trường tiên tiến, hiện đại cùng những điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục. Việc cụ thể hóa các cơ chế cần hướng đến cải thiện hoạt động dạy học, để đầu tư cho nhà trường mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh.

Luật Thủ đô năm 2026 phát huy vai trò người dân trong quản trị địa phương
Luật Thủ đô năm 2026: phát huy vai trò người dân trong quản trị địa phương

Chất lượng quản trị địa phương gắn liền với khả năng đáp ứng nhu cầu và huy động sự tham gia của người dân trong giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội cụ thể hóa cơ chế phát huy dân chủ ở cơ sở, nâng cao vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố và tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền.

Luật Thủ đô năm 2026 mở dư địa phát triển kinh tế bạc ở Hà Nội
Luật Thủ đô năm 2026: mở dư địa phát triển kinh tế bạc ở Hà Nội

Già hóa dân số đặt Hà Nội trước nhu cầu ngày càng lớn về chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh và tổ chức dịch vụ cho người cao tuổi. Đồng thời, nhóm dân số này cũng tạo nên thị trường giàu tiềm năng và nguồn lực quý về tri thức, kinh nghiệm, năng lực lao động. Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ sở pháp lý để Thành phố phát triển kinh tế bạc, gắn đáp ứng nhu cầu với phát huy đóng góp của người cao tuổi. Để khai thác cơ hội đó, cần làm rõ các cơ chế của Luật và tổ chức thực hiện phù hợp với thực tiễn.

Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ chế khai thác giá trị đất quanh ga metro để phát triển đường sắt
Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ chế khai thác giá trị đất quanh ga metro để phát triển đường sắt

Xây dựng đường sắt đô thị cần nguồn vốn lớn, trong khi lợi ích của một tuyến metro không chỉ đến từ doanh thu bán vé. Nhà ga giúp việc đi lại thuận tiện hơn, tạo cơ hội phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và có thể làm tăng giá trị đất ở khu vực xung quanh. Làm thế nào để một phần giá trị do hạ tầng công cộng tạo ra trở thành nguồn lực phát triển tiếp hệ thống đường sắt?