Thứ Ba, 02/02/2010 03:20

Thầy học của vua Gia Long

Võ vương Nguyễn Phúc Khoát đặt chức Thị Học, chuyên lo việc học của hoàng tử trưởng và các hoàng tử. Vị thầy này cùng một số thầy được tuyển chọn để trợ giáo, có ảnh hưởng sâu sắc đến các hoàng tử, hoàng tôn của nhà chúa.

Giai đoạn bè đảng quyền thần Trương Phúc Loan thao túng cung đình thời Võ vương và Duệ vương, thứ đến là thời kỳ quân đội Lê Trịnh đánh chiếm Phú Xuân, tiếp theo giai đoạn Tây Sơn truy bức hậu duệ chúa Nguyễn ở Quảng Nam, Qui Nhơn và Gia Định… thì các hoàng tử, hoàng tôn nhà chúa đã tỏ rõ lòng trung nghĩa, hiếu dũng đáng khâm phục. Cách hành xử của Duệ vương Nguyễn Phúc Thuần, Tân chính vương Nguyễn Phúc Dương, Nguyễn vương Nguyễn Phúc Ánh, Quốc thúc Nguyễn Phúc Thăng…trong những ngày đen tối nhất của tộc Nguyễn Phúc (1774-1793), nói lên thành quả giáo dục của các vị thầy của các hoàng tử, hoàng tôn trong cung đình chúa Nguyễn vậy.

Đại Việt Quốc Nguyễn Chúa Vĩnh Trấn Chi Bửu

Một trong những vị thầy tận tụy với việc giáo dục các hoàng tử, hoàng tôn ấy là Thị Học Nguyễn Doãn Thống. Thầy là người huyện Hương Trà, thuộc dòng dõi thế gia vọng tộc của đàng Trong, có văn học và tất nhiên tài đức vẹn toàn. Ban đầu, thầy được Võ vương Nguyễn Phúc Khoát bổ chức Thị Học để lo giáo dục hoàng trưởng tử Nguyễn Phúc Chương. Chương mất sớm, thầy Nguyễn Doãn Thống vẫn tiếp tục lo việc học của các hoàng tử trong cung. Khi quân đội Lê-Trịnh chiếm Phú Xuân, thầy Nguyễn Doãn Thống ẩn ở Phú Xuân và tìm cách đưa gia đình vào Gia Định. Thầy vượt biển vào Gia Định, yết kiến Duệ Tôn tại Tam Phụ ngay năm Ất Mùi [1775]. Duệ Tông Nguyễn Phúc Thuần liền bổ dụng thầy Nguyễn Doãn Thống lo việc học của hoàng tôn Nguyễn Phúc Ánh.

Thầy giỏi mà trò cũng giỏi, lại thêm Duệ Tôn Nguyễn Phúc Thuần rất ưu ái cháu Nguyễn Phúc Ánh, tạo điều kiện để cháu trở thành người hữu dụng. Năm 1777, Duệ Tôn Nguyễn Phúc Thuần và Tân chính vương Nguyễn Phúc Dương bị Tây Sơn giết, thì năm sau Mậu Tuất [1778] Nguyễn Phúc Ánh vào tuổi 17 đã được tướng sĩ tôn phong Đại nguyên súy Nhiếp chánh vương và vương đã bổ dụng thầy Nguyễn Doãn Thống làm Ký lục Phiên Trấn. Đến năm 1780, học trò của thầy Nguyễn Doãn Thống đã được tướng sĩ tôn phong thành Nguyễn Vương, cầm ấn Đại Việt Quốc Nguyễn Chúa Vĩnh Trấn Chi Bửu. Khi Nguyễn Vương qua Vọng Các, thầy Nguyễn Doãn Thống không theo kịp Nguyễn Vương, đành tạm trốn trong dân. Khi Nguyễn Vương tái chiếm Gia Định, tháng 8 năm Mậu Thân [1788], thầy được phục chức Ký lục Phiên Trấn. Thầy rất chăm lo giáo dục, học trò rất yêu mến. Việc học việc thi được quan Ký lục tổ chức chu toàn, đã tuyển dụng nhiều người tài để phò Nguyễn Vương trong công cuộc nhất thống thiên hạ. Thầy Nguyễn Doãn Thống qua đời năm Tân Hợi [1791] ở Gia Định, Nguyễn Vương thương tiếc, truy phong Lại Bộ.

Các hoàng tử, hoàng tôn của Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát đã được các vị thầy như Nguyễn Doãn Thống, Lê Cao Kỷ,… giáo dưỡng rất tốt, khi thời thế xoay chuyển, gia đình nhà chúa hầu như đã “tan gia bại sản” nhưng nhờ biết yêu thương đùm bọc lấy nhau, thu phục được nhân tâm, nhiều người dỏi theo về và kết quả họ Nguyễn Phúc đã làm nên nghiệp đế vậy. Đất nước nào muốn phát triển bền vững thì phải chăm lo giáo dục, phải làm sao “trường ra trường, thầy ra thầy, trò ra trò” thì chắc chắn đất nước ấy sẽ “vững âu vàng” mà thôi.

Lãng Điền

  Ý kiến bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Luật Thủ đô năm 2026 nâng chất lượng trường học từ điều kiện học tập của học sinh
Luật Thủ đô năm 2026: nâng chất lượng trường học từ điều kiện học tập của học sinh

Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở để Hà Nội chủ động quy định cơ chế phát triển các mô hình trường tiên tiến, hiện đại cùng những điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục. Việc cụ thể hóa các cơ chế cần hướng đến cải thiện hoạt động dạy học, để đầu tư cho nhà trường mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh.

Luật Thủ đô năm 2026 phát huy vai trò người dân trong quản trị địa phương
Luật Thủ đô năm 2026: phát huy vai trò người dân trong quản trị địa phương

Chất lượng quản trị địa phương gắn liền với khả năng đáp ứng nhu cầu và huy động sự tham gia của người dân trong giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội cụ thể hóa cơ chế phát huy dân chủ ở cơ sở, nâng cao vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố và tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền.

Luật Thủ đô năm 2026 mở dư địa phát triển kinh tế bạc ở Hà Nội
Luật Thủ đô năm 2026: mở dư địa phát triển kinh tế bạc ở Hà Nội

Già hóa dân số đặt Hà Nội trước nhu cầu ngày càng lớn về chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh và tổ chức dịch vụ cho người cao tuổi. Đồng thời, nhóm dân số này cũng tạo nên thị trường giàu tiềm năng và nguồn lực quý về tri thức, kinh nghiệm, năng lực lao động. Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ sở pháp lý để Thành phố phát triển kinh tế bạc, gắn đáp ứng nhu cầu với phát huy đóng góp của người cao tuổi. Để khai thác cơ hội đó, cần làm rõ các cơ chế của Luật và tổ chức thực hiện phù hợp với thực tiễn.

Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ chế khai thác giá trị đất quanh ga metro để phát triển đường sắt
Luật Thủ đô năm 2026 mở cơ chế khai thác giá trị đất quanh ga metro để phát triển đường sắt

Xây dựng đường sắt đô thị cần nguồn vốn lớn, trong khi lợi ích của một tuyến metro không chỉ đến từ doanh thu bán vé. Nhà ga giúp việc đi lại thuận tiện hơn, tạo cơ hội phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và có thể làm tăng giá trị đất ở khu vực xung quanh. Làm thế nào để một phần giá trị do hạ tầng công cộng tạo ra trở thành nguồn lực phát triển tiếp hệ thống đường sắt?