Trong quá trình đô thị hóa và hội nhập quốc tế, kinh tế ban đêm ngày càng trở thành một bộ phận đáng chú ý trong hoạt động kinh tế của nhiều thành phố lớn trên thế giới. Các hoạt động thương mại, dịch vụ, văn hóa, nghệ thuật, vui chơi, giải trí và du lịch được tổ chức vào ban đêm vừa đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân, du khách, vừa góp phần mở rộng thời gian hoạt động và nâng cao sức hấp dẫn của đô thị.

Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế ban đêm. Thủ đô là trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và du lịch của cả nước; đồng thời sở hữu hệ thống di sản phong phú, nền ẩm thực đặc sắc và nhiều không gian văn hóa, nghệ thuật, thương mại, dịch vụ tập trung. Đây là nguồn lực quan trọng để Hà Nội xây dựng các sản phẩm và không gian kinh tế ban đêm mang nét đặc trưng riêng.

Thời gian qua, Hà Nội đã từng bước hình thành một số hoạt động kinh tế ban đêm. Tuy nhiên, các hoạt động này vẫn còn phân tán ở một số khu vực và loại hình; sản phẩm chưa thật sự đa dạng, tính liên kết chưa cao và chưa hình thành được một hệ sinh thái đồng bộ. Quá trình tổ chức hoạt động ban đêm cũng đặt ra nhiều vấn đề về quy hoạch, giao thông, an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, tiếng ồn và đời sống của cư dân. Thực tiễn đó đòi hỏi phải có hành lang pháp lý rõ ràng, vừa tạo điều kiện phát triển, vừa bảo đảm quản lý hiệu quả.

Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo cơ sở pháp lý trực tiếp cho việc quản lý và phát triển hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức, vận hành trong thời gian ban đêm. Quy định này mở ra điều kiện để Hà Nội khai thác hiệu quả hơn tiềm năng đô thị, từng bước đưa kinh tế ban đêm trở thành động lực mới cho phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch.

Các hoạt động thương mại, văn hóa và du lịch về đêm góp phần nâng cao sức hấp dẫn của Hà Nội đối với người dân và du khách. Ảnh: vietnam.travel

Điểm mới của Luật Thủ đô năm 2026 về phát triển kinh tế ban đêm

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Thủ đô năm 2026 là tạo lập hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho phát triển kinh tế ban đêm. Theo điểm b khoản 2 Điều 27 của Luật, Hội đồng nhân dân Thành phố được giao quy định về phạm vi, điều kiện, ngành, nghề, lĩnh vực hoạt động, biện pháp quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội và các vấn đề phát sinh khác để phát triển “hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch”.

Trước hết, quy định này khẳng định hoạt động kinh tế ban đêm là một loại hình cần được chủ động tổ chức và phát triển, không đơn thuần là việc kéo dài thời gian mở cửa của các cơ sở kinh doanh. Kinh tế ban đêm được tiếp cận dưới góc độ tổng thể, bao gồm các hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm và dịch vụ được tổ chức, vận hành trong một khoảng thời gian đặc thù. Qua đó, thời gian ban đêm được nhìn nhận như một nguồn lực của đô thị, có thể được khai thác để mở rộng hoạt động đầu tư, kinh doanh, tiêu dùng và cung ứng dịch vụ.

Luật cũng xác định rõ mục tiêu của phát triển kinh tế ban đêm là khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch. Cách tiếp cận này cho thấy kinh tế ban đêm không chỉ hướng đến gia tăng hoạt động thương mại, dịch vụ mà còn phải gắn với phát huy các giá trị văn hóa, đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Một điểm mới quan trọng khác là tăng cường phân quyền cho chính quyền Thành phố. Hội đồng nhân dân Thành phố được giao thẩm quyền quy định cụ thể phạm vi, điều kiện, ngành, nghề, lĩnh vực hoạt động và biện pháp quản lý đối với kinh tế ban đêm. Trên cơ sở đó, Hà Nội có thể nghiên cứu lựa chọn khu vực, mô hình và phương thức tổ chức phù hợp với đặc điểm về dân cư, hạ tầng, không gian văn hóa và khả năng quản lý của từng địa bàn. Việc trao quyền này giúp Thành phố chủ động hơn trong xây dựng cơ chế, chính sách và kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Cùng với định hướng phát triển, Luật cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Điều đó cho thấy việc mở rộng các hoạt động kinh tế về đêm phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và đi đôi với trách nhiệm quản lý. Các mô hình kinh tế ban đêm cần được tổ chức phù hợp với quy hoạch, bảo đảm an toàn cho người dân và du khách, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực đối với môi trường và cộng đồng dân cư.

Có thể thấy, Luật Thủ đô năm 2026 đã trao cho Hà Nội cả quyền chủ động và trách nhiệm quản lý trong phát triển kinh tế ban đêm. Đây là tiền đề quan trọng để Thành phố chuyển từ các hoạt động kinh doanh về đêm riêng lẻ sang xây dựng những mô hình có định hướng, có tổ chức và được quản lý phù hợp.

Ý nghĩa của phát triển kinh tế ban đêm đối với Hà Nội

Phát triển kinh tế ban đêm giúp Hà Nội nâng cao hiệu quả sử dụng không gian đô thị, kết cấu hạ tầng và các cơ sở thương mại, dịch vụ hiện có. Các hoạt động mua sắm, ăn uống, vui chơi, giải trí và tham quan vào ban đêm góp phần đáp ứng nhu cầu của người dân và du khách.

Kinh tế ban đêm tạo thêm cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân; đồng thời góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động. Sự phát triển của loại hình kinh tế này cũng hỗ trợ các lĩnh vực liên quan như vận tải, lưu trú, bán lẻ, ẩm thực và tổ chức sự kiện.

Hà Nội có nhiều điều kiện để xây dựng các sản phẩm ban đêm gắn với văn hóa và du lịch. Những hoạt động như tham quan di sản, biểu diễn nghệ thuật, phố ẩm thực, chợ đêm và phố đi bộ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Phát triển kinh tế ban đêm còn góp phần giới thiệu các giá trị văn hóa, ẩm thực và đời sống của Hà Nội đến người dân và du khách. Qua đó, hình ảnh Thủ đô được quảng bá rộng rãi hơn, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn của Hà Nội như một điểm đến văn hóa và du lịch./.

Quét mã tải tài liệu tại đây