Hà Nội giữ vai trò trung tâm kết nối và động lực phát triển của Vùng Thủ đô và khu vực phía Bắc. Nguồn ảnh: Cổng Thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

Thực tiễn phát triển cho thấy, Hà Nội không còn phát triển trong phạm vi địa giới hành chính của một thành phố mà đã trở thành trung tâm của một không gian kinh tế - xã hội rộng lớn. Hàng ngày, hàng trăm nghìn lượt người lao động, học sinh, sinh viên từ các tỉnh lân cận di chuyển đến Hà Nội làm việc, học tập; đồng thời các hoạt động sản xuất, thương mại, logistics, đầu tư và dịch vụ cũng có sự gắn kết chặt chẽ giữa Hà Nội với các địa phương trong vùng. Trong bối cảnh đó, Luật Thủ đô đã thiết lập nhiều cơ chế nhằm tăng cường liên kết vùng trên các lĩnh vực giao thông, logistics, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư phát triển và phân bổ nguồn lực, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, lan tỏa động lực phát triển tới các địa phương trong khu vực.

Một trong những nội dung nổi bật của Luật Thủ đô là quy định về phát triển hạ tầng giao thông, vận tải và logistics. Tại điểm c khoản 1 Điều 13, Hội đồng nhân dân Thành phố được quy định các chính sách đầu tư phát triển đường vành đai, trung tâm logistics, hệ thống giao thông công cộng trên địa bàn Thành phố và kết nối với các địa phương có hoạt động liên kết, phát triển vùng với Thủ đô. Quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều công trình giao thông chiến lược như đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, các tuyến đường sắt đô thị và mạng lưới giao thông kết nối với các tỉnh lân cận. Việc hình thành hệ thống giao thông liên vùng đồng bộ không chỉ giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô mà còn tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế, thu hút đầu tư và phân bố lại dân cư trong toàn vùng. Bên cạnh đó, việc phát triển các trung tâm logistics sẽ góp phần giảm chi phí vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hình thành chuỗi cung ứng hiện đại giữa Hà Nội với các địa phương trong khu vực.

Không chỉ chú trọng phát triển hạ tầng giao thông, Luật Thủ đô còn đặt nền tảng cho việc phát triển các mô hình đô thị hiện đại gắn với giao thông công cộng. Theo quy định tại Điều 12, Thành phố được xây dựng các cơ chế phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng), khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian trên cao và hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Đây là cơ sở để Hà Nội từng bước hình thành mạng lưới đô thị vệ tinh, đô thị cửa ngõ và các khu vực phát triển mới kết nối với các tỉnh lân cận. Thông qua mô hình này, không gian phát triển của Thủ đô được mở rộng, góp phần giảm tải dân số khu vực trung tâm, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho toàn vùng. 

Liên kết vùng theo Luật Thủ đô không chỉ giới hạn trong lĩnh vực hạ tầng mà còn được mở rộng sang lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều 18 của Luật quy định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong quá trình hoạch định chính sách và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của Thủ đô; đồng thời ưu tiên thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Với vai trò là nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu cả nước, Hà Nội có điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng Bắc Bộ. Các chính sách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển khu công nghệ cao sẽ tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ tới các địa phương lân cận, góp phần nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng góp phần hình thành mạng lưới đô thị hiện đại và tăng cường kết nối vùng. Nguồn ảnh: Cổng Thông tin điện tử thành phố Hà Nội.

Đặc biệt, Điều 20 của Luật xác định Khu công nghệ cao Hòa Lạc là trung tâm nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ cao và đổi mới sáng tạo trọng điểm của quốc gia và Thủ đô. Đây được xem là hạt nhân quan trọng trong việc thúc đẩy liên kết nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ giữa Hà Nội với các địa phương trong vùng. Thông qua các hoạt động hợp tác nghiên cứu, kết nối doanh nghiệp và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, Khu công nghệ cao Hòa Lạc sẽ góp phần hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo có quy mô vùng, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Một điểm mới đáng chú ý khác của Luật Thủ đô là trao cho Hà Nội nhiều thẩm quyền hơn trong quản lý nguồn lực tài chính và quyết định đầu tư. Tại điểm l khoản 5 Điều 21, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyết định việc sử dụng ngân sách cấp Thành phố để thực hiện các công trình, dự án đầu tư ngoài địa bàn Thành phố. Quy định này mở ra cơ chế quan trọng để Hà Nội có thể tham gia đầu tư các công trình hạ tầng mang tính liên vùng, tạo sự kết nối đồng bộ giữa Thủ đô và các địa phương lân cận. Đây là bước đột phá về cơ chế tài chính, giúp Thành phố chủ động hơn trong việc phối hợp phát triển hạ tầng và thực hiện các nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn vùng.

Bên cạnh đó, Điều 22 của Luật mở rộng thẩm quyền của Thành phố trong quyết định chủ trương đầu tư đối với nhiều dự án đầu tư công và dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) quy mô lớn. Việc tăng cường phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đầu tư sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án hạ tầng chiến lược có ý nghĩa kết nối vùng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực xã hội tham gia phát triển kết cấu hạ tầng.

Những quy định của Luật Thủ đô cho thấy tư duy phát triển mới của Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Thủ đô không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn đóng vai trò trung tâm kết nối, dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển tới toàn vùng. Thông qua các cơ chế đặc thù về giao thông, logistics, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính và đầu tư, Luật Thủ đô đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để hình thành mạng lưới liên kết vùng chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

Trong thời gian tới, việc triển khai hiệu quả các quy định của Luật Thủ đô sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển của Hà Nội, nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng cường khả năng kết nối giữa các địa phương và phát huy tối đa tiềm năng của Vùng Thủ đô. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng Hà Nội trở thành đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại; đồng thời đưa Vùng Thủ đô trở thành khu vực phát triển năng động, có sức cạnh tranh cao, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển chung của đất nước.

Quét mã tải tài liệu tại đây