Đã từng đọc về thú chơi thanh cảnh của vài văn nhân, rằng thể nào cuối năm cũng phải tịnh người để thưởng thức một canh Quan họ. Cái thú tao nhã sang trọng ấy gắn với Kim Lân, Hoàng Cầm, Đỗ Chu... toàn là bậc mét trong làng văn, tưởng chả bao giờ đến lượt mình. Hoàn toàn không dám so sánh với các cụ, mà bởi mấy nhẽ sau, một là các cụ toàn dân Kinh Bắc, hiểu quan họ đến chân tơ kẽ tóc, hứng lên có thể đối đáp với liền chị nhoay nhoáy, thêm nữa, tuổi các cụ, tên các cụ, người ta trọng, và nó hợp với cái lối hát vừa dân dã mộc mạc mà lại tinh tế kỹ lưỡng sang trọng này... thì cứ nghĩ thế mà thèm mà ước cho đến vừa rồi, như một món quà quý đột nhiên thình lình rơi xuống, tôi có nguyên một ngày Quan họ.

Một hôm, cậu con trai nhỏ chợt hỏi mẹ: “Mẹ ơi, tại sao con cười với con mèo nhưng nó không cười lại với con?”. Một câu hỏi quả không dễ giải thích đối với con trẻ. Ngẫm nghĩ, tôi bỗng ngộ ra. Rằng nụ cười chính là món qùa độc nhất vô nhị mà thượng đế đã ưu ái ban tặng cho con người. Bởi với loài vật, những lúc tận cùng bi thương, chúng có thể khóc. Nhưng tuyệt nhiên, chúng không thể cười những lúc tận cùng hạnh phúc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói, Đảng ta do nhiều người mà họp thành, những người trong Đảng có thể có cá tính khác nhau nhưng là những người cùng chung mục đích phấn đấu “làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng” cùng nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt. Ngoài tình cảm đồng loại, ngoài tình cảm của người chung một nước, một địa phương, một dòng họ…, người đảng viên còn có tình cảm thiêng liêng là tình đồng chí. Trước lúc đi xa, Bác có lời nhắn nhủ toàn Đảng trong di chúc: “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”.

Tháng giêng dương lịch ở Huế, đất trời vừa sạch bùn sau những ngày mưa lũ tháng chạp ta. Mưa dội bùn liên miên suốt chuỗi ngày dài cuối năm, như muốn kịp dọn dẹp để làm một cái gì đó trước thời khắc mới. Nếu thời tiết may mắn, sẽ có một ngày nắng lên, lúc đó cây lá như vừa được lau khô sau cuộc tắm rửa sạch sẽ.

1. Mênh mang và buồn lan. Tôi gọi tên cảm xúc ấy là thế mỗi khi nghe Yoshi Imamura & Liz Kinon gọi người bằng những giai điệu không lời trong album nhạc Trịnh. Chìm khuất, nhoi nhói và lặng lẽ. Những âm thanh đôi khi như sóng đổ và khắc khoải đến tê người.

Năm 2012 tới với Phan Thị Thu Quỳ có lẽ là một năm khó quên: Chị vinh dự được quyết định kết nạp vào Hội Nhà văn Tp Hồ Chí Minh. Từ Huế yêu thương, Thu Quỳ đã được người cha dìu dắt đến với cách mạng. Trong những năm dài biền biệt xa quê, Huế luôn là nỗi nhớ, ám ảnh và day dứt trong chị. Chính nỗi nhớ ấy đã thôi thúc chị cầm bút…

Các tác phẩm sắp đặt làm từ những loại vật liệu rất đỗi bình thường như tre nứa, củi mục, giấy báo... với sự kết hợp của ánh sáng bỗng trở nên khác lạ và đẹp vô cùng. Đó là ấn tượng mà người xem cảm nhận được tại Triển lãm workshop sắp đặt mang đậm chất nghệ thuật đương đại diễn ra tại Trường đại học Nghệ thuật Huế.

Dẫu mỏng manh trước trùng khơi nhưng vẫn là cái quyết tâm đến bền bỉ của những người dân làng chài trong một ngày biển động.

Như một cơ duyên, hai triển lãm cá nhân với hai phong cách khác nhau lại đồng hành trong một không gian của New Space Art Foundation. Người xem cảm nhận được sự đối lập giữa hai phong cách sáng tạo hợp thành một thông điệp trọn vẹn đầy tính nhân bản và trách nhiệm của nghệ sĩ với cuộc đời.

Thường chủ nhật sẽ dành buổi sáng thong thả ra chợ. Chợ gần nên đi bộ. Cảm giác được thả những bước đi ngắn, không cần gấp gáp như ngày thường phải sãi thật dài để kịp với công việc đã đem lại cho tâm hồn khoảnh khắc ngắn vô ưu.

Mùa đông 1974. Đại ngàn Trị Thiên thâm u trĩu nặng những nỗi niềm. Cha mẹ, người thân và một quê nhà ngút xa chưa biết bao giờ gặp lại. Mù - mây mờ mịt suốt ngày dài. Bếp lửa giữa nhà gom giữ niềm tin về một ngày mai. Tiếng mưa dai dẳng và giọng suối rì rầm rào quanh, chập chờn cái chết - sự sống. Rừng nuôi giữ chở che. Rừng những cánh tay tiếp truyền hy vọng. Rừng chiếc nôi đầu tiên của người và rừng tấm áo che quả đất trong cuộc viễn hành không hẹn hò bất trắc giữa thiên hà vô tận. Nơi ấy, chúng tôi chìm trong XANH, nhiều sắc độ. Nơi ấy, nỗi lo của chúng tôi là mai kia sẽ quên đi đại ngàn xanh, sẽ ngạt thở trước những phản quang lừa dối. Nỗi sợ ấy đã giữ cho trái tim còn được sự trung thực cho đến bây giờ: Muốn sống không quên, phải nhìn thấy được chính cái - ta - ngày - mai, ngay từ hôm nay.

Thoạt tiên, với một rung cảm khác lạ, mình click chuột vào màn hình của Đất Việt để trở lại cái vừa trôi qua. Với góc nhìn đã được kéo lại rất gần bằng tele, những cánh hoa trắng mang một vẻ thật khác, kiên định, kiêu hãnh và sau đó nữa, khi chỉ còn lại cánh hoa và đài hoa, thì lại là một vẻ bình thản, gai góc đến lì lợm…

Thời tôi còn nhỏ, cách nay cũng ngót nghét 40 năm, người ta gọi rạp chiếu phim là rạp xi-nê, còn xem phim là xem xi-nê. Cách gọi thẳng tiếng Tây trong bối cảnh dân trí còn rất kém phát triển, không giải thích chi nhiều, khiến cho người ta có một cảm giác lạ, tân thời. Sự đời càng lạ càng thích, càng ít càng thèm.

Trên căn gác Quang Minh góc thu Bến Ngự mưa tím mù sông, tôi ngồi một mình nhâm nhi tập thơ Vẫn Là Viễn Mộng (*) của Trần Hữu Hoàng. Thơ của một người Huế tha hương, làm thân đất khách suốt mấy chục năm ròng, nhưng lòng dạ luôn đau đáu về nơi Trời Cha Đất Mẹ. Một tập thơ buồn như Huế. Ngóng về quê nhà, nhớ Những ngày mưa Huế chùng câu hát / Giọt nước bâng khuâng nhớ tiếng đàn. Nỗi nhớ ám ảnh cả chiêm bao: Hồn chiêm bao đồng vọng níu tay người. Nhớ đến độ nghe được tiếng nói của người thân trong bia mộ:

Một con số đáng lo ngại khi hai năm nay, tại Trường trung học Văn hóa nghệ thuật tỉnh, nhu cầu đăng ký dự thi vào ngành nghệ thuật truyền thống vắng hẳn với chỉ 8 hồ sơ đăng ký ngành nhạc công truyền thống và không có hồ sơ nào đăng ký vào ngành diễn viên Tuồng. Theo ông Cao Chí Hải, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, trước mắt, thực trạng này cho thấy nhu cầu của sân khấu nghệ thuật truyền thống Huế đang bão hòa. Lâu dài, đây là điều đáng lo về nguồn nhân lực kế cận.