Là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm không khí, nguồn nước và rác thải do quá trình đô thị hóa nhanh. Thực tiễn đó đòi hỏi những giải pháp mạnh mẽ nhằm bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Luật Thủ đô 2026 đã thể hiện tư duy phát triển mới khi đặt bảo vệ môi trường là một trụ cột của phát triển bền vững, tạo nền tảng pháp lý để xây dựng Thủ đô xanh, văn minh và đáng sống.

Hà Nội là một trong hai đô thị đặc biệt (cùng với Thành phố Hồ Chí Minh) - là một cực tăng trưởng chủ đạo của đất nước trong quá trình đô thị hóa. Hạ tầng kỹ thuật đô thị được chú trọng đầu tư theo hướng đồng bộ và từng bước hiện đại, hạ tầng xã hội đô thị được đa dạng hóa, tăng quy mô và cải thiện về chất lượng. Chất lượng sống tại khu vực đô thị từng bước được nâng cao. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, còn nhiều vấn đề bất cập cần phải nghiên cứu nhằm đưa ra phương án giải quyết.