Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế nhằm tạo cơ sở pháp lý cho xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới. Với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù về phân quyền, quản trị đô thị, huy động nguồn lực và phát triển khoa học công nghệ, Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa phát triển mới cho Thủ đô. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, quá trình tổ chức triển khai Luật cũng đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức cần được nhận diện đầy đủ để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được hoàn thiện đã thể hiện rõ định hướng đổi mới quản trị đô thị theo hướng phân quyền mạnh mẽ, linh hoạt và phù hợp với vai trò đặc thù của Hà Nội. Trong đó, một điểm mới nổi bật là quy định về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư tại Điều 22, được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tháo gỡ các “nút thắt” về thể chế, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững Thủ đô.

Quyết liệt đẩy nhanh tiến độ đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm, mục tiêu và động lực cải thiện tốc độ và hiệu quả tăng phát triển kinh tế và mở rộng đầu tư xã hội năm 2024, mà còn là thước đo, cơ hội khẳng định và nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, kiện toàn tổ chức và công tác cán bộ, tăng cường kỷ luật kỷ cương công vụ… thích ứng với bối cảnh hiện nay.

Hà Nội là một trong hai đô thị đặc biệt (cùng với Thành phố Hồ Chí Minh) - là một cực tăng trưởng chủ đạo của đất nước trong quá trình đô thị hóa. Hạ tầng kỹ thuật đô thị được chú trọng đầu tư theo hướng đồng bộ và từng bước hiện đại, hạ tầng xã hội đô thị được đa dạng hóa, tăng quy mô và cải thiện về chất lượng. Chất lượng sống tại khu vực đô thị từng bước được nâng cao. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, còn nhiều vấn đề bất cập cần phải nghiên cứu nhằm đưa ra phương án giải quyết.

Dữ liệu nghiên cứu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho thấy, kể từ năm 2018 đến nay, nguồn cung nhà ở có xu hướng sụt giảm nghiêm trọng. Thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều nỗ lực trong việc ban hành chính sách nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển, cải thiện nguồn cung phân khúc nhà ở xã hội. Tuy nhiên, những chính sách này vẫn còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ, tạo ra nhiều điểm nghẽn khiến chủ đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận.