Nhiều dự án chậm triển khai kéo dài đã khiến đất đai và dòng vốn đầu tư không được khai thác hiệu quả, cản trở quá trình chỉnh trang đô thị và ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Những vướng mắc về thủ tục, sự thay đổi của pháp luật và các tồn tại lịch sử đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế xử lý phù hợp hơn với thực tiễn của Thủ đô. Luật Thủ đô năm 2026 đã mở ra hướng giải quyết mới, đồng thời đặt việc tháo gỡ trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, công khai và không hợp pháp hóa sai phạm.

Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế nhằm tạo cơ sở pháp lý cho xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới. Với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù về phân quyền, quản trị đô thị, huy động nguồn lực và phát triển khoa học công nghệ, Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa phát triển mới cho Thủ đô. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, quá trình tổ chức triển khai Luật cũng đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức cần được nhận diện đầy đủ để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

Chiều 23/4/2026, Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội khoá XVI thông qua, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 đã giao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội

Chính phủ đã trình Quốc hội về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và dự kiến được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp thứ Nhất từ ngày 05-25/4/2026. Khi được thông qua, Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó một số quy định về thẩm quyền của HĐND thành phố Hà Nội có thể được áp dụng từ ngày 01/6/2026.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được các cơ quan có thẩm quyền tập trung hoàn thiện với nhiều nội dung đổi mới quan trọng, mang tính đột phá. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là các nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong tình hình mới.

Với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Dự thảo mới tập trung phân quyền cho Thủ đô Hà Nội quyết định, từ đó tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.