Nhiều dự án chậm triển khai kéo dài đã khiến đất đai và dòng vốn đầu tư không được khai thác hiệu quả, cản trở quá trình chỉnh trang đô thị và ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Những vướng mắc về thủ tục, sự thay đổi của pháp luật và các tồn tại lịch sử đặt ra yêu cầu phải có một cơ chế xử lý phù hợp hơn với thực tiễn của Thủ đô. Luật Thủ đô năm 2026 đã mở ra hướng giải quyết mới, đồng thời đặt việc tháo gỡ trong khuôn khổ kiểm soát chặt chẽ, công khai và không hợp pháp hóa sai phạm.

Luật Thủ đô đã tạo ra những cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xây dựng và phát triển Hà Nội trở thành trung tâm động lực của cả nước. Trong đó, liên kết vùng được xác định là một trong những định hướng quan trọng, góp phần mở rộng không gian phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tăng cường sức cạnh tranh của Thủ đô cũng như các địa phương trong khu vực.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được hoàn thiện đã thể hiện rõ định hướng đổi mới quản trị đô thị theo hướng phân quyền mạnh mẽ, linh hoạt và phù hợp với vai trò đặc thù của Hà Nội. Trong đó, một điểm mới nổi bật là quy định về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư tại Điều 22, được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tháo gỡ các “nút thắt” về thể chế, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững Thủ đô.

Luật Thủ đô năm 2024 là đạo luật quan trọng có ý nghĩa rất lớn đối với phát triển của Thủ đô. Sau khi được ban hành, nhiều văn bản luật khác trong quá trình sửa đổi, bổ sung, thay thế đã nghiên cứu, kế thừa quy định của Luật Thủ đô và phát triển thành quy định thuận lợi, mạnh mẽ hơn về cùng một vấn đề, dẫn đến nhiều quy định trước đây là đặc thù nhưng nay trở thành cơ chế chung của cả nước, có những thuận lợi hơn; từ đó, dẫn đến việc lựa chọn, áp dụng pháp luật, ảnh hưởng đến quá trình xây dựng các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô. Đồng thời, với tinh thần cải cách, hoàn thiện thể chế mạnh mẽ, nhiều luật được sửa đổi, thay thế toàn diện trong đó có những chính sách không chỉ tiếp thu mà còn vượt trội hơn so với Luật Thủ đô. Việc tổ chức đánh giá toàn diện việc thi hành Luật Thủ đô để xem xét, đề xuất Quốc hội ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) phù hợp với định hướng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới là hết sức cần thiết.

Giai đoạn 2011-2020, kinh tế Thủ đô duy trì tăng trưởng khá, đạt bình quân 6,83%/năm; GRDP/người năm 2020 đạt 5.325 USD, gấp 2,3 lần năm 2010. Quy mô, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện. Mặc dù giai đoạn 2020 - 2021, ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 tác động khá lớn đến tình hình kinh tế, khiến mức tăng trưởng bình quân của cả giai đoạn giảm, song kinh tế đã hồi phục và có nhiều dấu hiệu tăng trưởng tích cực trở lại vào năm 2022, năm 2023

Hà Nội là một trong hai đô thị đặc biệt (cùng với Thành phố Hồ Chí Minh) - là một cực tăng trưởng chủ đạo của đất nước trong quá trình đô thị hóa. Hạ tầng kỹ thuật đô thị được chú trọng đầu tư theo hướng đồng bộ và từng bước hiện đại, hạ tầng xã hội đô thị được đa dạng hóa, tăng quy mô và cải thiện về chất lượng. Chất lượng sống tại khu vực đô thị từng bước được nâng cao. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, còn nhiều vấn đề bất cập cần phải nghiên cứu nhằm đưa ra phương án giải quyết.