Điều 21, Điều 28 và Điều 29 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 đã mở ra cơ chế linh hoạt hơn: cho phép hỗ trợ ngân sách giữa các xã, sử dụng ngân sách Thành phố để thực hiện dự án ngoài địa bàn và cùng các địa phương đầu tư dự án liên kết vùng. Đây không chỉ là sự mở rộng phạm vi sử dụng ngân sách, mà còn thể hiện tư duy phát triển mới, chia sẻ nguồn lực, hài hòa lợi ích và cùng chịu trách nhiệm kiến tạo một không gian phát triển chung.

Là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm không khí, nguồn nước và rác thải do quá trình đô thị hóa nhanh. Thực tiễn đó đòi hỏi những giải pháp mạnh mẽ nhằm bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Luật Thủ đô 2026 đã thể hiện tư duy phát triển mới khi đặt bảo vệ môi trường là một trụ cột của phát triển bền vững, tạo nền tảng pháp lý để xây dựng Thủ đô xanh, văn minh và đáng sống.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo UBND Thành phố về việc giao Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội chủ trì, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính và các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, tham mưu UBND Thành phố trình HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết của HĐND Thành phố theo hướng khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, xây dựng Nghị quyết của HĐND Thành phố sửa đổi, bổ sung một số điều của Phụ lục số 01 ban hành kèm theo Nghị quyết số 10/2019/NQ HĐND ngày 04/12/2019 của HĐND Thành phố.

Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế nhằm tạo cơ sở pháp lý cho xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới. Với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù về phân quyền, quản trị đô thị, huy động nguồn lực và phát triển khoa học công nghệ, Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa phát triển mới cho Thủ đô. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, quá trình tổ chức triển khai Luật cũng đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức cần được nhận diện đầy đủ để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

Chiều 21/5, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Chính phủ đã trình Quốc hội về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và dự kiến được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp thứ Nhất từ ngày 05-25/4/2026. Khi được thông qua, Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó một số quy định về thẩm quyền của HĐND thành phố Hà Nội có thể được áp dụng từ ngày 01/6/2026.

Với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Dự thảo mới tập trung phân quyền cho Thủ đô Hà Nội quyết định, từ đó tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Luật Thủ đô năm 2024 là đạo luật quan trọng có ý nghĩa rất lớn đối với phát triển của Thủ đô. Sau khi được ban hành, nhiều văn bản luật khác trong quá trình sửa đổi, bổ sung, thay thế đã nghiên cứu, kế thừa quy định của Luật Thủ đô và phát triển thành quy định thuận lợi, mạnh mẽ hơn về cùng một vấn đề, dẫn đến nhiều quy định trước đây là đặc thù nhưng nay trở thành cơ chế chung của cả nước, có những thuận lợi hơn; từ đó, dẫn đến việc lựa chọn, áp dụng pháp luật, ảnh hưởng đến quá trình xây dựng các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô. Đồng thời, với tinh thần cải cách, hoàn thiện thể chế mạnh mẽ, nhiều luật được sửa đổi, thay thế toàn diện trong đó có những chính sách không chỉ tiếp thu mà còn vượt trội hơn so với Luật Thủ đô. Việc tổ chức đánh giá toàn diện việc thi hành Luật Thủ đô để xem xét, đề xuất Quốc hội ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) phù hợp với định hướng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới là hết sức cần thiết.

Ngày 23/5/2025, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Thành ủy Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong kỷ nguyên mới” tại Huyện ủy Gia Lâm, Hà Nội.

Sáng ngày 18/5, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (KTTN).